Ekki rétta leiðin að kynda undir læsisstríð Elín Margrét Böðvarsdóttir skrifar 19. janúar 2026 09:11 Gunnar Gíslason forstöðumaður Miðstöðvar skólaþróunar við HA. Vísir/samsett Gunnari Gíslasyni, forstöðumanni Miðstöðvar skólaþróunar við Háskólann á Akureyri, líst ekki á blikuna hvað varðar umræðuna um læsi og lestrarkennslu, en hann segist óttast að verið sé að kynda undir „læsisstríði“. Hann telur það meðal annars vera lykilatriði að efla og auka áherslu á læsi og lesskilning á mið- og unglingastigi, en ekki bara í fyrstu bekkjum grunnskóla. Töluverð umræða hefur verið uppi um læsi og lestrarkennslu á Íslandi eftir að Inga Sæland tók við embætti mennta- og barnamálaráðherra á dögunum. Inga hefur sjálf boðað átak í þeim efnum og hefur sjálf lýst gagnrýni á svokallaða byrjendalæsisstefnu sem hér hafi verið stuðst við, og hefur ekki borið tilætlaðan árangur að mati Ingu. Yfirlýsingar hennar hafa sætt nokkurri gagnrýni. Gunnar var til viðtals í Bítinu á Bylgjunni í morgun, þar sem hann var spurður hvernig umræðan blasi við honum og hvernig hann meti stöðuna. „Mér líst ekkert rosalega vel á þessa stöðu vegna þess að við erum einhvern veginn að kynda undir eitthvað sem kallað er læsisstríð. Ég held að það græði enginn á svoleiðis stríði, svona læsisstríði þar sem menn eru að takast á um mismunandi stefnur í læsi og þar fram eftir götunum,“ sagði Gunnar. „Þetta hefur verið í gangi erlendis eins og hér og þetta hefur hingað til ekki skilað nokkrum einasta árangri og kemur þá bara niður á börnunum sem við erum að reyna eftir fremsta megni að sinna og gera sem best læs.“ Það hafi ekki gengið eins vel og menn myndu vilja sé horft til niðurstaðna mælinga á borð við PISA-kannanir. „Það er bara hárrétt. Þetta hefur bara alls ekki gengið nógu vel,“ sagði Gunnar. Þetta sé þó ekki í fyrsta sinn sem byrjendalæsistefnunni sé kennt um og hún gerð að eins konar blóraböggli þegar kemur að umræðu um bága stöðu læsis. Hann vill þó meina að mikilvægt sé að skoða einnig aðra þætti. Til að mynda hafi áherslan löngum verið á læsi og lestur í 1. til 3. bekk grunnskóla, en það skipti máli að einblína á læsi á öllum skólastigum. „Við erum að sjá þetta bara í niðurstöðum rannsóknar, eftir rannsókn, eftir rannsókn, að það er ekki verið að gera þetta. Þetta er svo skrítið að við skulum alltaf vera að höggva í sama knérunn, vitandi það að það hefur engan tilgang. Við þurfum að horfa á hvar við þurfum að styrkja læsi og læsiskennslu. Það er á eldri stigum grunnskólans, miðstigi og unglingastigi,“ sagði Gunnar. Viðtalið við hann í heild sinni má heyra í spilaranum hér að ofan. Skóla- og menntamál Grunnskólar Börn og uppeldi Mest lesið Stjórnandi hjá New York Times myrtur af tengdaforeldrum sínum Erlent Vinnuvél var ekið upp undir Bústaðavegsbrú Innlent „Sorglegt að þetta sé staðan“ Innlent Hlýtur ríflega sjötíu svipuhögg fyrir að koma fram án höfuðslæðu Erlent Gætir fengið allt rétt á prófi en átta í einkunn Innlent Talsvert fleiri karlar en konur teknir fyrir akstur undir áhrifum Innlent Sjö sakaðir um að nauðga samnemanda klukkustundum saman Erlent Mannasaur og hanskar um allar koppagrundir Innlent Gagnrýna harðlega fyrirhugaðar skatta- og gjaldahækkanir Innlent Tók stúlku kverkataki og nauðgaði Innlent Fleiri fréttir Vinnuvél var ekið upp undir Bústaðavegsbrú Talsvert fleiri karlar en konur teknir fyrir akstur undir áhrifum „Sorglegt að þetta sé staðan“ Gætir fengið allt rétt á prófi en átta í einkunn Einum sleppt úr gæsluvarðhaldi og tveir eftir Gagnrýna harðlega fyrirhugaðar skatta- og gjaldahækkanir Ekið á hjólreiðamann í Kópavogi Reykjanesbraut verður lokað vegna framkvæmda Fella niður rannsókn vegna E. coli-sýkingar á Mánagarði Ný göngubrú vígð Íslenskar jökulár úr geimnum Tók stúlku kverkataki og nauðgaði Fluttur með þyrlu á slysadeild eftir slys í tengivirki Ekki ákveðið hvort lagareldisfrumvarpið verði endurflutt Símafrí sett en PISA sýnir engin skýr tengsl við betri námsárangur Furðar sig á tali um taktík með gjaldahækkanir „Við erum ekki að mismuna eftir þjóðerni með þessum hætti“ Svindlaði ítrekað í sjálfsafgreiðslu og fékk dóm Harðari tónn en áður hafi verið sleginn Uppsagnir, undarleg taktík og umtöluð ræða Ekið á fimm ára barn á hjóli Mannasaur og hanskar um allar koppagrundir „Aðgerðaleysið og getuleysið er algjört hjá stjórnvöldum“ Farþegi handtekinn í Hollandi vegna skemmdarverka Skil næstu lægðar nálgast Tilkynnt um tvær líkamsárásir Bregðast við skipulögðum árásum og hótunum Góðkunningi lögreglunnar grunaður um líkamsárás Stutt geti verið í kosningar Boðar fyrstu lögin og reglurnar gagnvart gervigreind Sjá meira
Töluverð umræða hefur verið uppi um læsi og lestrarkennslu á Íslandi eftir að Inga Sæland tók við embætti mennta- og barnamálaráðherra á dögunum. Inga hefur sjálf boðað átak í þeim efnum og hefur sjálf lýst gagnrýni á svokallaða byrjendalæsisstefnu sem hér hafi verið stuðst við, og hefur ekki borið tilætlaðan árangur að mati Ingu. Yfirlýsingar hennar hafa sætt nokkurri gagnrýni. Gunnar var til viðtals í Bítinu á Bylgjunni í morgun, þar sem hann var spurður hvernig umræðan blasi við honum og hvernig hann meti stöðuna. „Mér líst ekkert rosalega vel á þessa stöðu vegna þess að við erum einhvern veginn að kynda undir eitthvað sem kallað er læsisstríð. Ég held að það græði enginn á svoleiðis stríði, svona læsisstríði þar sem menn eru að takast á um mismunandi stefnur í læsi og þar fram eftir götunum,“ sagði Gunnar. „Þetta hefur verið í gangi erlendis eins og hér og þetta hefur hingað til ekki skilað nokkrum einasta árangri og kemur þá bara niður á börnunum sem við erum að reyna eftir fremsta megni að sinna og gera sem best læs.“ Það hafi ekki gengið eins vel og menn myndu vilja sé horft til niðurstaðna mælinga á borð við PISA-kannanir. „Það er bara hárrétt. Þetta hefur bara alls ekki gengið nógu vel,“ sagði Gunnar. Þetta sé þó ekki í fyrsta sinn sem byrjendalæsistefnunni sé kennt um og hún gerð að eins konar blóraböggli þegar kemur að umræðu um bága stöðu læsis. Hann vill þó meina að mikilvægt sé að skoða einnig aðra þætti. Til að mynda hafi áherslan löngum verið á læsi og lestur í 1. til 3. bekk grunnskóla, en það skipti máli að einblína á læsi á öllum skólastigum. „Við erum að sjá þetta bara í niðurstöðum rannsóknar, eftir rannsókn, eftir rannsókn, að það er ekki verið að gera þetta. Þetta er svo skrítið að við skulum alltaf vera að höggva í sama knérunn, vitandi það að það hefur engan tilgang. Við þurfum að horfa á hvar við þurfum að styrkja læsi og læsiskennslu. Það er á eldri stigum grunnskólans, miðstigi og unglingastigi,“ sagði Gunnar. Viðtalið við hann í heild sinni má heyra í spilaranum hér að ofan.
Skóla- og menntamál Grunnskólar Börn og uppeldi Mest lesið Stjórnandi hjá New York Times myrtur af tengdaforeldrum sínum Erlent Vinnuvél var ekið upp undir Bústaðavegsbrú Innlent „Sorglegt að þetta sé staðan“ Innlent Hlýtur ríflega sjötíu svipuhögg fyrir að koma fram án höfuðslæðu Erlent Gætir fengið allt rétt á prófi en átta í einkunn Innlent Talsvert fleiri karlar en konur teknir fyrir akstur undir áhrifum Innlent Sjö sakaðir um að nauðga samnemanda klukkustundum saman Erlent Mannasaur og hanskar um allar koppagrundir Innlent Gagnrýna harðlega fyrirhugaðar skatta- og gjaldahækkanir Innlent Tók stúlku kverkataki og nauðgaði Innlent Fleiri fréttir Vinnuvél var ekið upp undir Bústaðavegsbrú Talsvert fleiri karlar en konur teknir fyrir akstur undir áhrifum „Sorglegt að þetta sé staðan“ Gætir fengið allt rétt á prófi en átta í einkunn Einum sleppt úr gæsluvarðhaldi og tveir eftir Gagnrýna harðlega fyrirhugaðar skatta- og gjaldahækkanir Ekið á hjólreiðamann í Kópavogi Reykjanesbraut verður lokað vegna framkvæmda Fella niður rannsókn vegna E. coli-sýkingar á Mánagarði Ný göngubrú vígð Íslenskar jökulár úr geimnum Tók stúlku kverkataki og nauðgaði Fluttur með þyrlu á slysadeild eftir slys í tengivirki Ekki ákveðið hvort lagareldisfrumvarpið verði endurflutt Símafrí sett en PISA sýnir engin skýr tengsl við betri námsárangur Furðar sig á tali um taktík með gjaldahækkanir „Við erum ekki að mismuna eftir þjóðerni með þessum hætti“ Svindlaði ítrekað í sjálfsafgreiðslu og fékk dóm Harðari tónn en áður hafi verið sleginn Uppsagnir, undarleg taktík og umtöluð ræða Ekið á fimm ára barn á hjóli Mannasaur og hanskar um allar koppagrundir „Aðgerðaleysið og getuleysið er algjört hjá stjórnvöldum“ Farþegi handtekinn í Hollandi vegna skemmdarverka Skil næstu lægðar nálgast Tilkynnt um tvær líkamsárásir Bregðast við skipulögðum árásum og hótunum Góðkunningi lögreglunnar grunaður um líkamsárás Stutt geti verið í kosningar Boðar fyrstu lögin og reglurnar gagnvart gervigreind Sjá meira