Mat­vöru­verð hafi hækkað meira en laun og for­sendur að bresta

Samkvæmt Verðlagseftirliti ASÍ hefur matur hækkað um 7,8 prósent frá því Stöðugleikasamningarnir svokölluðu voru undirritaðir í mars 2024. Hagstofan mælir níu prósenta hækkun á matarverði á tímabilinu. Vísitala neysluverðs hefur hækkað um 8,8 prósent síðan þá. Laun hafa hins vegar hækkað um 7,1  prósent á tímabilinu samkvæmt kjarasamningum. Matvörur hafa hækkað langmest hjá Extra og Fjarðarkaupum eða frá ríflega 10- 12 prósentum. 

Hækkanirnar mikil vonbrigði

Ágúst Arnórsson hagfræðingur hjá ASÍ segir þetta ár byrja illa þegar kemur að verðþróun. 

„Það kom mjög vond mæling í síðustu viku og í rauninni framhald af vonbrigðum í janúar. Það eru umtalsverðar hækkanir á því sem að við köllum á breiðum grunni. Það er í raun matvaran sem heldur áfram að hækka í tvo mánuði í röð en það eru líka aðrir þættir í vísitölunni sem eru að hækka og við höfum áhyggjur af því,“ segir Ágúst.

Hann segir að verði ekki tekið á málum sem fyrst gætu forsendur kjarasamninganna frá 2024 verið brostnar. 

„Þessar hækkanir eru langt umfram spár okkar og helstu greiningaraðila. Stöðugleiki var markmiðið með kjarasamningunum og í dag er hann minni en gert var ráð fyrir í þeim. Það eru forsenduákvæði í kjarasamningnum sem að koma til skoðunar í haust sem miða við verðbólgutölurnar í ágúst og ef að þær eru umfram viðmiðið 4,7 prósent þá eru forsendur hans brostnar,“ segir Ágúst. 

Ríflega þriðjungs verðmunur á hæstu og lægstu matarkörfunni

Fréttastofa kannaði hæsta og lægsta verð á ellefu algengum matvælum hjá verðlagseftirliti ASÍ og á vefnum.  Í ljós kom að ríflega þriðjungs verðmunur var á ódýrustu og dýrustu matarkörfunni með sömu eða sambærilegum matvælum. Þannig kostaði ódýrasta matarkarfan um 10.800 krónur en dýrasta karfan um 14.600 krónur. 

Stjórnvöld boða aðgerðir

Ráðmenn boða aðgerðir gegn verðbólgunni sem var 5,2 prósent í síðustu tveimur mælingum.

„Við erum núna í mjög gagnlegu samtali við aðila vinnumarkaðarins um hvernig og hvað við getum gert til að ná niður verðbólgunni. Það má búast við að við greinum frá niðurstöðum þess á allra næstu dögum,“ segir Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra. 

Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra tekur í sama streng. 

„Við áttum fund með Þjóðhagsráði í gær, það var góður fundur. Það eru allir meðvitaðir um að það þarf samstillt átak til þess að, að ná verðbólgunni niður,“ segir Kristrún.