ESB-umræðan leysir ekki efnahagsvandann

Guðlaugur Þór Þórðarson skrifar 10. mars 2026 11:30

Ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur hefur sett aðildarviðræður við Evrópusambandið á dagskrá, þvert á það sem hún lofaði fyrir síðustu kosningar.

Nú hertekur sú umræða allt, en mjög heppilega fyrir ríkisstjórnina á sama tíma og staða efnahagsmála hér á landi er erfið. Ríkisstjórninni gengur ekkert í baráttunni við vexti og verðbólgu út af eigin ákvörðunum og atvinnuleysi þýtur upp. Í slíku ástandi er eðlilegt að spurt sé hvort ríkisstjórnin sé að beina athyglinni frá þeim verkefnum sem hún þarf sjálf að takast á við.

Rétt fyrir síðustu Alþingiskosningar lét núverandi forsætisráðherra þau orð falla að það gerðist oft, að þegar illa gengi í efnahagsmálum og verðbólga og vextir væru til vandræða, þá færi fólk að tala meira um inngöngu í Evrópusambandið. Þau orð eru athyglisverð í ljósi stöðunnar í dag. Nú þegar ríkisstjórnin stendur frammi fyrir erfiðum efnahagsáskorunum virðist Evrópuumræðan aftur hafa fengið aukið vægi.

Það vekur spurningar um hvort ríkisstjórnin treysti sér til að takast á við efnahagsvandann með eigin stefnu eða hvort hún líti til ESB sem lausnar á þeim vanda sem blasir við. Íslensk stjórnvöld bera ábyrgð á efnahagsstefnu landsins og það er verkefni þeirra að ná tökum á verðbólgu, vöxtum og atvinnuástandi. Slík verkefni verða ekki leyst með því einu að vísa til mögulegrar aðildar að ESB.

Forsætisráðherra benti einnig á í aðdraganda kosninga að aðild að ESB sé aðeins raunhæft verkefni ef víðtæk samstaða ríki í samfélaginu. Hún sagði slík skref þurfa stuðning breiðs hóps, ekki aðeins í stjórnmálum heldur einnig meðal atvinnurekenda og verkalýðshreyfingar, svo dæmi séu tekin. Sú samstaða er ekki til staðar. Skoðanir innan atvinnulífs og verkalýðshreyfingar eru áfram skiptar og nýlegar kannanir sýna vaxandi andstöðu við Evrópusambandi, sér í lagi innan Samtaka iðnaðarins.

Því er rétt að spyrja hvort tímabært sé að leggja svo mikla áherslu á Evrópusambandsumræðu á meðan slíkur ágreiningur er enn til staðar í samfélaginu. Mikilvægast er að ríkisstjórnin sýni í verki að hún hafi skýra sýn á hvernig eigi að takast á við efnahagsvandann hér og nú. Það voru nú kosningaloforðin.

Áður en farið er lengra í umræðu um mögulega aðild að Evrópusambandinu þarf fyrst og fremst að svara þeirri spurningu hvort stjórnvöld treysti sér til að rétta stöðu efnahagsmála með eigin stefnu og aðgerðum.

Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.