Þegar fólk var skot­markið í safaríferð

Í kjölfarið velti heimsbyggðin fyrir sér hvort svo kæruleysislegt orðalag sæmdi orðræðu um stríð; fjöldi fólks lá í valnum, m.a. börn sem létu lífið þegar sprengja féll á stúlknaskóla á fyrsta degi aðgerðanna. Ungæðislegur talsmáti ráðherrans bliknaði hins vegar í samanburði við það sem átti eftir að koma.

Tveim dögum síðar birti bandaríska forsetaembættið á samfélagsmiðlum stríðsmyndband sem líktist auglýsingastiklu úr Hollywood hasarmynd. Undir kraftmikilli raftónlist mátti líta upptökur af sprengjuárásum í Íran sem skeytt hafði verið saman við myndskeið úr vinsælum kvikmyndum á borð við Top Gun og Braveheart. Ef marka mátti myndbandið var stríð stuð; það þyrfti ekki annað en að poppa svo úr yrði hin mesta hversdagsskemmtun.

Ein stærsta ráðgáta veraldar nú um stundir er framganga Bandaríkjaforseta, Donalds Trump, í Íran. Hvað drífur hann áfram?

Auglýsingastiklan kann að varpa ljósi á mögulega skýringu á óskiljanlegum athöfnum.

Leyniskyttan í myrkrinu

Í febrúar voru þrjátíu ár liðin frá lokum umsátursins um Sarajevó, lengstu herkvíar í sögu nútíma hernaðar.

Í næstum fjögur ár umkringdu stjórnarher Júgóslavíu og serbneskar vígasveitir höfuðborg Bosníu-Hersegóvínu. Þann tíma bjuggu íbúar borgarinnar við sprengjuregn og kúlnahríð leyniskytta sem földu sig í hæðunum umhverfis borgina svo að meira en ellefu þúsund borgarbúar létu lífið.

Tíu árum eftir að umsátrinu um Sarajevó lauk heimsótti ég borgina.

Á kaffihúsi hitti ég fyrir ungan heimamann og jafnaldra. Hann hafði verið þrettán ára þegar umsátrið hófst. Var hann ekki reiður yfir að stríðið hefði svipt hann unglingsárunum?

Hann brosti: „Það voru alveg partí.“

Á tímum umsátursins í Sarajevó viðhéldu íbúar daglegu lífi af ótrúlegri þrautseigju. Fólk fór til vinnu þótt engin laun væru greidd og ferðalagið gæti kostað það lífið. Reynt var að halda uppi skólastarfi í rústum bygginga.

Í ljós kom að seint á kvöldin þutu krakkar milli húsa til að heimsækja vini og fara í partí. „Leyniskytturnar áttu erfiðar með að koma auga á okkur í skjóli myrkurs,“ sagði hinn nýi félagi minn á kaffihúsinu.

Nú, þremur áratugum síðar, eru uppi vísbendingar um að ekki hafi verið hernaðarmarkmið að baki öllum byssukúlunum sem dundu á almennum borgurum í Sarajevó.

Gögn benda til þess að auðugir útlendingar hafi á tímum Bosníustríðsins greitt fúlgur fjár fyrir svo kallaðar „safarí ferðir til Sarajevó“. Voru „veiðimenn“ ferjaðir upp í hæðirnar kringum borgina með aðstoð hersetuliðsins þar sem þeir munduðu riffla og skutu almenna borgara sér til skemmtunar.

Kostaði það aukalega að skjóta börn og óléttar konur.

Orðrómur um athæfið hefur verið uppi allt frá stríðslokum. Í kjölfar þess að ríkissaksóknari í Mílanó hóf nýverið rannsókn á þátt Ítala í slíkum mannaveiðiferðum hafa vitni stigið fram.

Lýsti fyrrverandi hermaður fyrir blaðamanni The Times villtum partíum sem haldin voru á nærliggjandi kaffihúsum fyrir túristana að veiðidegi loknum. „Þeir mættu milli sex og sjö um kvöldið og skemmtu sér fram til fimm um morguninn, syngjandi og hlæjandi.“

Sagði hann túristana gæða sér á heilum ósköpum af grilluðu kjöti, svíni og lambi, sem þeir skoluðu niður með bjór, viskí og koníaki. „Þarna fögnuðu þeir drápi á fólki,“ sagði hermaðurinn fyrrverandi. „Ég skil ekki hvernig hægt er að lifa með því að hafa drepið barn.“

Sumir fara í golf, aðrir hefja stríð

Hversdagurinn getur verið andskoti grár. Léttúðin sem bandarísk stjórnvöld sýna af sér, er þau miðla veröldinni uppátækjum sínum í Íran, virðist gefa til kynna að þau líti stríð sem hverja aðra dægrastyttingu. Sumir horfa á bíó, aðrir spila golf. Sumir fara í safarí, aðrir stunda ljónaveiðar. Sumir stunda mannaveiðar, aðrir hefja stríð.

Bandarískum hernaðaryfirvöldum virðist ganga ágætlega að lifa með því að drepa börn.

Freistandi er að kalla framgöngu þeirra grimmd. Hætt er þó við að eitthvað annað og óhugnanlegra búi að baki.

Hvað er óhugnanlegra en mannleg grimmd? Dýrslegt skeytingarleysi.