Hvers eiga í­búar efri byggða að gjalda?

„Bókasafnið mitt er menningarmiðstöð og félagsmiðstöð íbúa… Við viljum hlúa að fólkinu okkar og lögð er áhersla á persónulega þjónustu til allra.“Þetta eru tilvitnanir í nýbirta grein eftir forstöðumann Bókasafns Kópavogs. Þar lýsir hún sívaxandi samfélagslegu hlutverki bókasafna og ört vaxandi aðsókn að safninu.

Um árabil hefur Bókasafn Kópavogs haft á dagskrá sinni að fá fjárheimildir til að bókasafn sem stenst nútímakröfur geti risið í efri byggðum. Þar hefur íbúum fjölgað mest á undanförnum áratugum og vegalengdir frá efri byggðum til menningarbygginganna í gamla miðbæ Kópavogs eru langar. Eina bókasafnið austan Reykjanesbrautar er í Lindaskóla, tæplega 220 fermetrar að gólffleti. Þar stendur til að leggja almenningsbókasafnið niður á næsta ári. Þótt safnið hafi gegnt hlutverki gagnvart íbúum þá hefur aðstaðan þar aldrei nægt til að láta draumana um bókasafn sem menningar- og félagsmiðstöð fyrir íbúa efri byggða rætast.

Öll framboð í Kópavogi hafa hingað til lagt áherslu á að næsta stóra verkefni í bókasafnsmálum sé í efri byggðum. Sú áhersla hefur ítrekað verið staðfest í lista- og menningarráði og síðar menningar- og mannlífsnefnd. Í málefnasamningi meirihluta Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks fyrir þetta kjörtímabil, segir að tryggja eigi aukið aðgengi allra bæjarbúa að viðburðum og fjölbreyttu menningarstarfi í öllum hverfum bæjarins og að menningarkjarnar verði starfræktir í efri byggðum samhliða starfsemi menningarhúsanna við Hamraborg.

Nú tilkynnir Kópavogsbær hins vegar að ekki sé stefnt að opnun nýs almenningsbókasafns í Kórnum fyrr en árið 2029, í lok næsta kjörtímabils. Þar á að verða bókasafn á 175 fermetrum, sem er enn minna en núverandi Lindasafn. Þetta á að verða þriðja bókasafnið í bænum og bjóða á upp á menningarviðburði eftir því sem húsrúm leyfir. Í sömu tilkynningu bæjarins kemur fram að bókasafn númer tvö eigi að opna í Smáralind strax á næsta ári. Meirihluti bæjarstjórnar samþykkti að gera 10 ára óuppsegjanlegan leigusamning um Vetrargarðinn, 900 fermetra með margfaldri lofthæð sem gerir alls kyns afþreyingu mögulega í menningarmiðstöð sem opnuð verður á næsta ári. Fyrirheitin gagnvart efri byggðum hafa gufað upp, eina bókasafnið sem raunverulega er í augsýn verður vestan Reykjanesbrautar, steinsnar frá aðalbókasafninu í Hamraborg.

Meirihluti sem er að ljúka kjörtímabili bindur hendur bæjarins til áratugar án nokkurs samráðs við minnihlutann í bæjarstjórn og án fullnægjandi undirbúnings. Verkefnið sem kostar bæjarsjóð nær tveimur milljörðum en einum er þróað í samstarfi við eigendur Smáralindar og á að „styrkja Smáralind sem áfangastað þar sem verslun, þjónusta, matur og menning fléttast saman í heildstæða upplifun“. Hönnunarsamkeppni um rýmið lét Smáralind gera og Kópavogsbær gengur inn í leigusamning sem er sniðinn að verslunum í Smáralind. Leigusamningurinn skyldar alla leigutaka til dæmis til samskonar opnunartíma og þátttöku í sameiginlegum rekstri sem vandséð er að bókasafn Kópavogs hafi hag af.

Augljóst er hver ávinningurinn er fyrir rekstur Smáralindar. Vetrargarðurinn, sem lengi hefur verið vannýttur og erfiður í útleigu, fær hlutverk með tilkomu bókasafns og menningarstarfs, sem bæjarsjóður Kópavogs kostar. Samstarf um undirbúning málsins var hvorki haft við bæjarráð né bæjarstjórn. Minnihlutinn fékk fyrst upplýsingar um tillögur og teikningar þegar málið kom til afgreiðslu. Beiðni um frest til að kynna sér málið var synjað og fjölmörgum málefnalegum spurningum er ósvarað. T.d. hljótum við að spyrja hvort bókasafnsstarfi sé endilega fengur í þeim milljónum gesta sem sækja Smáralind heim eða hvort fjöldinn dregur úr líkum á að íbúar í Kópavogi skynji bókasafnið sitt sem heimili að heiman eins og forstöðumaðurinn lýsti því svo fallega í grein sinni.

Forgangsröðunin í þessu bókasafnsmáli staðfestir enn og aftur hversu mikilvægt það er fyrir Kópavogsbúa að meirihlutaskipti verði í bæjarstjórn í sveitarstjórnarkosningunum. Svona á hvorki að fara með ábyrgð, orðheldni né fé bæjarbúa. Valdhroki er alltaf vondur.

Höfundur er oddviti Vina Kópavogs í bæjarstjórn.