Gefum lof­orð í sumar­gjöf

*Váviðvörun - efni greinarinnar getur ýft upp sárar minningar eða reynslu!

Í nánast hverri viku birtast fréttir um kynferðisofbeldi gegn börnum á Íslandi. Það er bæði óþægileg og óþolandi staðreynd. Sérstaklega þar sem við vitum að einungis lítið brot af kynferðisbrotamálum rata í fréttirnar. Flest málin koma nefnilega ekki upp á yfirborðið.

Kynferðisofbeldi gegn börnum gerist ekki óvart, það er einhver sem ákveður að velja sína útrás, þörf, hvöt eða löngun fram yfir velferð og friðhelgi barns. En mögulegir gerendur geta leitað sér aðstoðar t.d. hjá Taktu skrefið og fengið hjálp við að stoppa sig af þrátt fyrir mögulegar langanir eða þörf fyrir útrás. Það gæti bjargað stórum hópi barna frá því að bera þungar og fjölbreyttar afleiðingar kynferðisofbeldis ef fleiri mögulegir gerendur leituðu sér aðstoðar.

Ofbeldi þrífst í þögn. Gerendur treysta jafnan á að aðrir fullorðnir séu ekki á varðbergi og þeir velja oftar en ekki barn sem þeir þekkja og vita að þeir geti sannfært um að þaga yfir brotinu. Því er gríðarlega mikilvægt að hvert einasta barn fái góða fræðslu um hvað má og hvað má ekki og mikilvægi þess að segja alltaf einhverjum sem þau treysta frá. Jafnvel þó manneskjan sem ,,brýtur reglur sem ekki má brjóta” sé einhver sem barnið þekkir vel eða þykir vænt um. Eðlilega getur það vaxið mörgum í augum að ræða slík mál við lítil börn en það þarf ekki að vera flókið og það þarf alls ekki hræða börn með samtalinu. Hér má t.d. finna efni sem hjálpar til við slíkt samtal.

Ef barn segir frá kynferðisbroti þá þarf samfélagið að geta tekið á móti því og veitt viðeigandi stuðning og aðstoð. Þess vegna þurfa fullorðnir að kynna sér hvernig best er að bregðast við, hvert á að tilkynna mögulegt brot, hvernig þeir geta stutt við barnið sitt og hvaða úrræði eru til stuðnings bæði fyrir barnið og forsjáraðilana.

Kerfið okkar þarf líka að vera í stakk búið til að grípa barn ef brotið hefur verið á því. Það ætti ekki að vera forréttindi hvar á landinu fólk býr eða á hvaða manneskju fjölskyldan lendir á innan kerfis hvernig þjónustu það fær. Fagleg vinnubrögð, hlýja og stuðningur óháð eðli brots geta verið ómetanlegur þáttur í því að gera sára reynsluna örlítið bærari.

Kynferðisbrot gegn börnum er ekki náttúrulögmál, það eru brot sem aldrei ættu að gerast. Til að útrýma þeim þurfum við öll að standa saman og lofa börnum að vernda þau betur. Við getum lofað að sinna forvörnum, lofað að ræða við börn um líkamann, kynfærin, snertingar og leyndarmál. Við getum lofað að líta ekki undan, lofað að hlusta, trúa, styðja og tilkynna brot. Við getum öll lofað einhverju og því fleiri sem taka þátt því meri umræða verður í samfélaginu og það verður vonandi til þess að fleiri börn segja frá og fleiri mögulegir gerendur leita sér hjálpar fremur en að valda börnum skaða.

Gefum börnum samfélagsins loforð í sumargjöf!

Ég lofa að rjúfa þögnina og vera til staðar. Hverju lofar þú?

Kolbrún Hrund Sigurgeirsdóttir er verkefnisstýra ofbeldisforvarna- og kynheilbrigðismála hjá Barnaheillum

Höfundur er verkefnisstýra ofbeldisforvarna- og kynheilbrigðisverkefna Barnaheilla.