Vextir tí­faldast eftir að Mennta­sjóður náms­manna tók við af LÍN

Landssamtök íslenskra stúdenta (LÍS) og BHM kynntu í hádeginu niðurstöður nýrrar greiningar á íslenska námslánakerfinu. Greiningin fjallar um afleiðingar nýs kerfis og Menntasjóðs námsmanna sem tók við af LÍN og var kynnt sem veruleg kjarabót fyrir stúdenta á sínum tíma.

Samkvæmt skýrslunni kemur hins vegar fram að margfalt hærri vextir og skortur á sveigjanleika í kerfinu hafi gert íslensk námslán verri fyrir stúdenta en áður.

Grefur undan markmiðum

Niðurstöður greiningarinnar eru meðal annars að núverandi námslánakerfi grafi undan markmiðum atvinnustefnu Íslands og eigin lögbundna hlutverki sem „félagslegur jöfnunarsjóður“.

Nanna Hermannsdóttir, hagfræðingur er skýrsluhöfundur. 

„Þrátt fyrir háleit markmið um að bæta stuðning við námsmenn, að nýta kerfið til þess að stuðla að áherslum stjórnvalda hvað varðar vinnumarkaðsmál og þarfir samfélgasins, þá vantaði mikið upp á greiningu á hvernig og hvort þessir þættir gætu virkað. Þrátt fyrir að það sé jákvætt að innleiða kerfi sem á að hafa skýra hvata þá er ómögulegt fyrir kerfið að hafa þessa hvata ef að jafn fáir taka námslán og raun ber vitni. Eins og er hafa aldrei verið færri námsmenn á námslánum, hlutfallslega. Það eru þrettán prósent nema við íslenska háskóla sem að taka námslán.“

Lögbundinn heildarendurskoðun laganna um Menntasjóðinn er framundan.

Nú hafa orðið breytingar á vöxtunum. Hafa þær breytingar verið til góðs eða ills?

„Þær hafa klárlega verið til ills. Það sem gerist er að vextir í gamla kerfinu eru lækkaðir í 0,4 prósent á sama tíma og innleiddir eru breytilegir vextir hjá Menntasjóðnum sem geta orðið allt að fjögur prósent og þeir hafa legið í því undanfarin ár. Sem þýðir að vaxtakjör námsmanna hafa tífaldast. Ég vona innilega að þessi vinna sem við sjáum fram á á næstu mánuðum geti orðið einhvers konar samstarfsverkefni á milli hagsmunaaðila og stjórnvalda,“ sagði Nanna Hermannsdóttir.