Heil­brigðara Ís­land

Það hefur verið áhugavert að fylgjast með umræðunni um heilsu og líðan síðustu mánuði og ár. Álag, streita, kulnun og andleg vanlíðan eru orð sem heyrist sífellt oftar bæði innan vinnustaða, skólakerfisins og heilbrigðiskerfisins. Á sama tíma sjáum við aukna umræðu um veikindadaga, manneklu og álag á starfsfólk víða í samfélaginu. Nú þegar sveitarstjórnarkosningar eru framundan er líka eðlilegt að spyrja hvernig samfélag við viljum byggja upp til framtíðar og hvaða sess heilsa og líðan fólks á að hafa í þeirri framtíðarsýn.

Þegar þessi umræða fer af stað leitum við oft lausna þegar vandamálið er orðið stórt. Þegar fólk er farið að sofa illa, missa orkuna, upplifa streitu eða jafnvel detta út af vinnumarkaði - en kannski þurfum við sem samfélag að færa fókusinn aðeins framar.

Fjárfestum í fólkinu okkar

Við vitum í dag að heilsa snýst ekki eingöngu um að meðhöndla sjúkdóma. Hún snýst líka um að skapa aðstæður þar sem fólk getur haldið heilsu. Svefn, hreyfing, næring og andleg líðan eru ekki aukaatriði heldur grunnstoðir samfélagsins okkar, starfsgetu og lífsgæða.

Það er auðvelt að líta á forvarnir sem kostnað, sérstaklega þegar horft er til rekstrar hjá fyrirtækjum eða sveitarfélögum. Raunin er þó líklega sú að það er mun dýrara að bregðast alltaf við of seint. Þegar fólk nær ekki að hlaða batteríin, er undir langvarandi álagi eða fær ekki stuðning fyrr en vandinn er orðinn stór, hefur það áhrif langt út fyrir einstaklinginn sjálfan. Það hefur áhrif á fjölskyldur, vinnustaði, börn og samfélagið allt.

Heilsa sem samfélagslegt verkefni

Á síðustu árum virðist viðhorfið til heilsu starfsfólks vera að breytast hjá fleiri fyrirtækjum, sveitarfélögum og stofnunum. Í auknum mæli er heilsa farin að vera hluti af umræðunni um sterkan mannauð og heilbrigt samfélag - ekki eingöngu einkamál hvers einstaklings.

Þessi hugsun ætti heldur ekki að vera pólitísk, heldur ætti hún að sameina okkur. Sama hvaða flokkar sitja við stjórnvölinn þá hlýtur eitt af mikilvægustu verkefnum framtíðarinnar að vera að skapa samfélag þar sem fólki líður betur, hefur meiri orku og getur lifað heilbrigðara lífi til lengri tíma.

Bjartari framtíð

Núna er sumarið framundan og margir nýta þennan tíma til að hreyfa sig meira, hugsa betur um heilsuna og endurhlaða sig eftir langan vetur. Kannski er þetta líka góður tími fyrir okkur sem samfélag til að endurhugsa hvernig við nálgumst heilsu almennt.

Kannski liggur framtíðin ekki bara í fleiri úrræðum þegar fólk veikist, heldur líka í því hvernig við hjálpum fólki að halda heilsu áður en vandamálin verða stór.

Sjálfur hef ég síðustu misseri fengið að taka þátt í spennandi heilsuverkefnum þar sem verið er að vinna með fyrirtækjum og sveitarfélögum, en þar má nefna Vestmannaeyjabæ og Hafnarfjarðarbæ sem hafa sýnt það í verki að heilsa starfsfólks skiptir öllu máli. Þar hefur fókusinn verið heildræn nálgun á heilsu með meiri áherslu á forvarnir, fræðslu og einstaklingsmiðaða eftirfylgni. Áhuginn sem ég hef séð síðustu mánuði gefur sannarlega tilefni til bjartsýni.

Ef við viljum sterkara Ísland til framtíðar þurfum við fyrst og fremst heilbrigðara Ísland, þar sem heilsa fólksins okkar er mikilvægasti innviður samfélagsins.

Höfundur er læknir og einn af stofnendum heildrænu heilsuþjónustunnar Lifeline Health.