Sam­ræði við þrettán ára stjúp­systur ekki nauðgun að mati héraðs­dóms

Ástæðan fyrir þessari niðurstöðu dómsins var sú að stúlkan hefur sagt frá upphafi málsins, og þangað til hún bar vitni fyrir dómi, þá orðin sautján ára gömul, að hún hafi veitt samþykki fyrir samneyti þeirra.

Maðurinn mun sjálfur hafa verið um átján ára gamall þegar brot hans voru framin. Hann neitaði ekki að hafa haft við hana kynmök.

Hann var ákærður fyrir að hafa í fjölda skipta beitt stúlkuna ólögmætri nauðung og haft við hana samræði og önnur kynferðismök. Það mun hafa gerst frá byrjun árs 2022 til síðla sama árs. Hann var sagður hafa nýtt sér yfirburði sína gagnvart brotaþola vegna aldursmunar og yfirburðastöðu sinnar, þegar hún var tólf til þrettán ára gömul.

Dómurinn taldi þó ekki sannað að samneyti þeirra hafi byrjað fyrr en stúlkan var orðin þrettán.

Í skýrslugjöf sinni í Barnahúsi sagði stúlkan að þau hefðu haft kynmök mjög sjaldan, „einu sinni í mánuði, eitthvað svoleiðis.“ Fyrir dómi, þá orðin sautján ára, sagði hún að þau hefðu á þessum tíma haft kynmök „kannski þrisvar“. Dómurinn, með vísan í þennan framburð, taldi því sannað þau hefðu haft kynmök allt að þrívegis.

Sagðist ekki vita hversu gömul hún væri

Maðurinn sagðist ekki hafa vitað hversu gömul stúlkan var þegar þau hefðu haft mök, en líkt og áður segir er um stjúpsystur hans að ræða, en þau hafi þó ekki kynnst fyrr en skömmu fyrir meint atvik. Fyrir dómi mun stúlkan hafa sagt að á þessum tíma hafi hún lagt í vana sinn að ljúga til um aldur.

Í rafrænum samskiptum þeirra mun maðurinn hafa spurt hana til um aldur og af svari hennar hafi mátt ráða að hún væri á milli fimmtán og tuttugu ára gömul. Þó er það mat dómsins að með svona óljósu svari hefði maðurinn átt að ganga úr skugga um aldur hennar hafi hann haft í hyggju að hafa við hana kynmök. Í dómnum segir að óhjákvæmilegt sé að líta svo á að maðurinn hafi ekki getað treyst því að hún væri eldri en fimmtán ára.

Samþykkið gilt?

Maðurinn var bæði ákærður fyrir brot gegn 202. grein almennra hegningarlaga, sem varðar það að hafa samræði eða önnur kynferðismök við barn yngra en fimmtán ára, og fyrir brot gegn 194. grein sömu laga, sem varðar nauðgun.

Líkt og áður segir var hann einungis sakfelldur samkvæmt fyrrnefndu greininni. Í dómnum segir að þegar einhver sé sakfelldur fyrir brot gegn 202. greininni, sé sá hinn sami ekki sjálfkrafa sekur um nauðgun, heldur þurfi að leggja sjálfstætt mat á hvert mál fyrir sig. Það felist til dæmist í því að skoða þroska barnsins sem brotið var á.

Dómurinn komst að áðurnefndri niðurstöðu vegna þess að stúlkan sagði fyrst í barnahúsi, og svo nokkrum árum síðar fyrir dómi að hún hafi veitt samþykki.

„Er þannig ekki aðeins hin 13 ára gamla stúlka, skömmu eftir að rannsókn málsins hefst, sem ber um að hafa veitt samþykki heldur einnig sama stúlka, sem horfir til baka tæplega 17 ára gömul og ber fyrir dómi um að hún hafi samþykkt kynmök, að ákærði hafi aldrei beitt sig þrýstingi og að hann hafi á engan hátt brotið á sér,“ segir í dómnum, sem taldi ekki sannað að maðurinn hafi nauðgað stúlkunni.

Að mati dómsins var ekkert í málinu sem gæfi til kynna að samþykki stúlkunnar hafi ekki verið gilt.

Maðurinn hlaut eins og hálfs árs fangelsisdóm. Einkaréttarkröfu, sem var lögð fram fyrir hönd stúlkunnar þar sem fimm milljóna króna var krafist í miskabætur, var vísað frá dómi. Manninum var gert að greiða helming málsvarnarlauna verjanda síns, sem hljóðuðu upp á þrjár milljónir króna.

Nokkur dæmi á síðustu árum

Þess má geta að á síðustu árum hafa komið upp nokkur mál þar sem dómstólarnir veltu fyrir sér hvað teldist nauðgun þegar kæmi að börnum.

Sem dæmi má nefna að árið 2023 dæmdi Héraðdómur Norðurlands vestra mann í þriggja og hálfs árs fangelsi fyrir að hafa ítrekað samræði við stúlku, en brot hans voru ekki metin sem nauðgun. Landsréttur og Hæstiréttur voru á öðru máli, álitu brot hans sem nauðgun, og dæmdu í fimm ára fangelsi.