Ísland sé frjálst meðan sól gyllir haf Ólafur Hannesson skrifar 28. ágúst 2026 08:52 Það má segja að það sé eitt jákvætt við þjóðaratkvæðagreiðsluna núna á laugardaginn. Þessi vegferð hefur fengið marga til að vega og meta stöðu Íslands, hvaðan við höfum komið í gegn um aldirnar og hvert við erum komin í dag. Fólk sest niður og metur stöðuna í dag og reynir að átta sig á hvaða stefna mun leiða okkur í “rétta” átt. Það er alltaf gott að fara yfir þessa hluti og ná að meta stöðuna eins og hún er í dag. Það er að minnsta kosti vonandi að sem flestir hafi nýtt þetta tækifæri til að íhuga stöðu lands og þjóðar í stóra samhenginu. Þetta hafa verið áhugaverðar vikur fram að atkvæðagreiðslunni og margt sagt og gert í baráttunni beggja vegna sem margir hafa eðlilega sett spurningamerki við. Það hefði verið óskandi að það hefði ekki orðið jafn mikil skautun í samfélaginu yfir sumartíman en það er auðvitað ákveðinn hluti af kosningabaráttu, það myndast lið og fólk fer fram með mismiklum hita í umræðunni. Það er margt sem ég hef við baráttu já sinna að athuga eins og misvísandi upplýsingar og bjögun staðreynda. Þetta hefur sýnt sig meðal annars í orðum þingmanna sem hafa sett fram fullyrðingar eins og lækkum vöruverðs um 25%, sen stenst ekki skoðun, að við séum þegar 75% í ESB, sem ekki er rétt og að við missum ekkert fullveldi þrátt fyrir staðreyndina um að við verðum að breyta stjórnarskrá til að heimila þetta mikla fullveldisframsal sem fylgir aðild að ESB. Ýmislegt hefur verið sett fram til að gera lítið úr afleiðingum þess að fara í þessa vegferð sem kostar milljarða, tíma og tækifæri. Já til að sjá hefur sett fram ýmis myndbönd þar sem að skoða í pakkann er sett í fagran búning án þess að setja nein rök fram. Í einu myndbandi já til að sjá líkja þau viðræðum við ESB eins og að máta peysu. Gallinn er þó sá að peysan er forljót og ermarnar eru allt of langar. Það reyndar kemur ekki í ljós fyrr en síðar að þessi peysa sem þau vilja að fólk máti er í raun spennitreyja, og um leið og við myndum ganga inn í sambandið eru hendurnar festar. Það er lítið mál fyrir fylkingarnar að stilla málunum upp með sínu ljósi hvert og svona auglýsingar sem gera lítið úr mikilvegi og þunga þessarar ákvörðunar eru ekki til þess fallnar að dýpka og auðga umræðuna og hvetja fólk til að setja sig inn í málin. Það hefur reyndar verið línan hjá já hliðinni allan tímann, að fólk þurfi nú ekki að kynna sér málin fyrir kosningarnar, jafnvel ráðherrar töluðu með þeim hætti í vor. Og af hverju ætli það sé? Svarið er auðvitað einfalt, þau vita sem er að ef að fólk kynnir sér raunverulega hvað ESB er og hvað gæti fylgt aðild að sambandinu þá verður það mun líklegra til að kjósa nei á laugardaginn. Ég hef þó mikla trú á íslenskri þjóð þegar kemur að þessu, það hafa verið fjölmargar greinar skrifaðar, mörg hlaðvörp og umræðuþættir þar sem vel hefur verið farið yfir þessi mál, það er vonandi að fólk hafi hlustað, lesið og kynnt sér málið til hlítar. Í allri þessari umræðu hefur þjóðarstoltið látið á sér kræla hjá manni. Í hvert skipti sem ég heyri já-liða tala niður Ísland og að við verðum að fara undir pilsfaldinn hjá ESB þá verður mér hugsað til þeirrar baráttu sem þjóðin háði í gegn um aldirnar við náttúruöflin og erfiðleika og tókst þrátt fyrir allt að lifa af. Mér verður hugsað til þeirra staðreyndar að Ísland er eitt ríkasta land í heimi. Mér verður hugsað til þess hversu stórbrotin stökk við höfum tekið á lýðveldistímanum til velsældar. Við erum mögnuð sem þjóð og höfum allt í hendi okkar að halda áfram á þeirri vegferð að byggja upp frábært land utan ESB. Ég er ekki tilbúinn í það mikla fullveldisframsal sem felst í inngöngu í ESB. Ég er ekki tilbúinn að binda hendur okkar inn í hnignandi sambandi þar sem tækifæri okkar eru nú þegar fullnýtt með EES aðild. Í upphafi skal endinn skoða, þetta á vel við hér, áður en fólk vill fara með okkur í þessa feigðarför sem fylgir aðild að ESB er gott að skoða málin og átta sig fyllilega hvað aðild að ESB þýðir í raun og veru. Þrátt fyrir þær miklu erjur sem hafa átt sér stað munum við halda áfram sameinuð, við setjum þennan ágreining til hliðar og vinnum saman að bjartri framtíð. Ef nei-ið verður ofan á er hægt að jarða þessa ESB umræðu til margra ára og hægt að einbeita sér að því að lagafæra og fínpússa það sem við þurfum að lagfæra í okkar frábæra samfélagi. Ég mun spila Ísland er land þitt áður en ég mæti á kjörstað. Þetta lag veitir manni innblástur og stolt yfir því að vera Íslendingur, það er góð áminning fyrir kosninguna. Við viljum eins og lagið lokar að „Ísland sé frjálst meðan sól gyllir haf“. Þetta eru ekki orðin tóm. Tryggjum að það sé áfram raunin og kjósum nei á laugardaginn. Höfundur er framkvæmdastjóri. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason Skoðun Skoðun Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir skrifar Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Brjóstagjöf er svoddan streð… Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er þetta ásættanleg frammistaða íslenskrar stjórnsýslu? Þorsteinn Narfason skrifar Skoðun Forsjálni því þetta reddast ekki Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun Flokkur fólksins og fjárlögin Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Svargrein við grein Hauks Arnþórssonar Jón Sigurgeirsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn og Bókun 35. Fullveldi eftir hentugleikum? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Hvar er náungakærleikurinn? Steindór J. Erlingsson skrifar Sjá meira
Það má segja að það sé eitt jákvætt við þjóðaratkvæðagreiðsluna núna á laugardaginn. Þessi vegferð hefur fengið marga til að vega og meta stöðu Íslands, hvaðan við höfum komið í gegn um aldirnar og hvert við erum komin í dag. Fólk sest niður og metur stöðuna í dag og reynir að átta sig á hvaða stefna mun leiða okkur í “rétta” átt. Það er alltaf gott að fara yfir þessa hluti og ná að meta stöðuna eins og hún er í dag. Það er að minnsta kosti vonandi að sem flestir hafi nýtt þetta tækifæri til að íhuga stöðu lands og þjóðar í stóra samhenginu. Þetta hafa verið áhugaverðar vikur fram að atkvæðagreiðslunni og margt sagt og gert í baráttunni beggja vegna sem margir hafa eðlilega sett spurningamerki við. Það hefði verið óskandi að það hefði ekki orðið jafn mikil skautun í samfélaginu yfir sumartíman en það er auðvitað ákveðinn hluti af kosningabaráttu, það myndast lið og fólk fer fram með mismiklum hita í umræðunni. Það er margt sem ég hef við baráttu já sinna að athuga eins og misvísandi upplýsingar og bjögun staðreynda. Þetta hefur sýnt sig meðal annars í orðum þingmanna sem hafa sett fram fullyrðingar eins og lækkum vöruverðs um 25%, sen stenst ekki skoðun, að við séum þegar 75% í ESB, sem ekki er rétt og að við missum ekkert fullveldi þrátt fyrir staðreyndina um að við verðum að breyta stjórnarskrá til að heimila þetta mikla fullveldisframsal sem fylgir aðild að ESB. Ýmislegt hefur verið sett fram til að gera lítið úr afleiðingum þess að fara í þessa vegferð sem kostar milljarða, tíma og tækifæri. Já til að sjá hefur sett fram ýmis myndbönd þar sem að skoða í pakkann er sett í fagran búning án þess að setja nein rök fram. Í einu myndbandi já til að sjá líkja þau viðræðum við ESB eins og að máta peysu. Gallinn er þó sá að peysan er forljót og ermarnar eru allt of langar. Það reyndar kemur ekki í ljós fyrr en síðar að þessi peysa sem þau vilja að fólk máti er í raun spennitreyja, og um leið og við myndum ganga inn í sambandið eru hendurnar festar. Það er lítið mál fyrir fylkingarnar að stilla málunum upp með sínu ljósi hvert og svona auglýsingar sem gera lítið úr mikilvegi og þunga þessarar ákvörðunar eru ekki til þess fallnar að dýpka og auðga umræðuna og hvetja fólk til að setja sig inn í málin. Það hefur reyndar verið línan hjá já hliðinni allan tímann, að fólk þurfi nú ekki að kynna sér málin fyrir kosningarnar, jafnvel ráðherrar töluðu með þeim hætti í vor. Og af hverju ætli það sé? Svarið er auðvitað einfalt, þau vita sem er að ef að fólk kynnir sér raunverulega hvað ESB er og hvað gæti fylgt aðild að sambandinu þá verður það mun líklegra til að kjósa nei á laugardaginn. Ég hef þó mikla trú á íslenskri þjóð þegar kemur að þessu, það hafa verið fjölmargar greinar skrifaðar, mörg hlaðvörp og umræðuþættir þar sem vel hefur verið farið yfir þessi mál, það er vonandi að fólk hafi hlustað, lesið og kynnt sér málið til hlítar. Í allri þessari umræðu hefur þjóðarstoltið látið á sér kræla hjá manni. Í hvert skipti sem ég heyri já-liða tala niður Ísland og að við verðum að fara undir pilsfaldinn hjá ESB þá verður mér hugsað til þeirrar baráttu sem þjóðin háði í gegn um aldirnar við náttúruöflin og erfiðleika og tókst þrátt fyrir allt að lifa af. Mér verður hugsað til þeirra staðreyndar að Ísland er eitt ríkasta land í heimi. Mér verður hugsað til þess hversu stórbrotin stökk við höfum tekið á lýðveldistímanum til velsældar. Við erum mögnuð sem þjóð og höfum allt í hendi okkar að halda áfram á þeirri vegferð að byggja upp frábært land utan ESB. Ég er ekki tilbúinn í það mikla fullveldisframsal sem felst í inngöngu í ESB. Ég er ekki tilbúinn að binda hendur okkar inn í hnignandi sambandi þar sem tækifæri okkar eru nú þegar fullnýtt með EES aðild. Í upphafi skal endinn skoða, þetta á vel við hér, áður en fólk vill fara með okkur í þessa feigðarför sem fylgir aðild að ESB er gott að skoða málin og átta sig fyllilega hvað aðild að ESB þýðir í raun og veru. Þrátt fyrir þær miklu erjur sem hafa átt sér stað munum við halda áfram sameinuð, við setjum þennan ágreining til hliðar og vinnum saman að bjartri framtíð. Ef nei-ið verður ofan á er hægt að jarða þessa ESB umræðu til margra ára og hægt að einbeita sér að því að lagafæra og fínpússa það sem við þurfum að lagfæra í okkar frábæra samfélagi. Ég mun spila Ísland er land þitt áður en ég mæti á kjörstað. Þetta lag veitir manni innblástur og stolt yfir því að vera Íslendingur, það er góð áminning fyrir kosninguna. Við viljum eins og lagið lokar að „Ísland sé frjálst meðan sól gyllir haf“. Þetta eru ekki orðin tóm. Tryggjum að það sé áfram raunin og kjósum nei á laugardaginn. Höfundur er framkvæmdastjóri.
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar