Pólitísk ábyrgð hlýtur að hafa afleiðingar Erna Bjarnadóttir skrifar 1. september 2026 20:02 Þjóðaratkvæðagreiðslan um hvort hefja ætti á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið var í raun og sann persónulegt pólitískt verkefni utanríkisráðherra. Hún stofnaði stjórnmálaflokk beinlínis til að vinna að því markmiði að Ísland yrði aðili að Evrópusambandinu, fékk forystu Evrópusambandsins til liðs við málstað sinn og lét hraða atkvæðagreiðslunni innan kjörtímabils núverandi ríkisstjórnar vegna þess að hún taldi ummæli Trumps Bandaríkjaforseta á Alþjóðaefnahagsráðstefnunni í Davos myndu nýtast málstað hennar. Hún lagði fjármuni og stofnanir ríkisins, einkum og sér í lagi utanríkisráðuneytið, undir sína eigin pólitísku stefnu. Þá byggði hún málflutning sinn fremur á vafasömum fullyrðingum og tilfinningalegum þrýstingi en yfirveguðum rökum. Með þessu var hún reiðubúin að valda djúpstæðri sundrungu meðal þjóðarinnar í þágu eigin pólitísks metnaðar. Þrátt fyrir að öllu þessu pólitíska valdi, fjármunum og áhrifum væri teflt fram í þágu verkefnisins hafnaði þjóðin því með afgerandi hætti. Þá niðurstöðu ber að virða. Ráðherra sem sjálf hrindir af stað pólitísku metnaðarmáli af þessari stærðargráðu, leiðir það og bíður síðan ósigur getur ekki einfaldlega haldið áfram eins og ekkert hafi í skorist. Pólitísk ábyrgð hlýtur að hafa afleiðingar. Utanríkisráðherra hefur augljóslega glatað trausti stórs hluta kjósenda. Afsögn er ekki aðeins viðeigandi. Hún er nauðsynleg afleiðing þess sem gerst hefur. Höfundur er með MSc í hagfræði frá University College of Wales og Diploma í opinberri stjórnsýslu frá Háskóla Íslands Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Erna Bjarnadóttir Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður Mest lesið Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar Skoðun Skoðun Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir skrifar Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Brjóstagjöf er svoddan streð… Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er þetta ásættanleg frammistaða íslenskrar stjórnsýslu? Þorsteinn Narfason skrifar Skoðun Forsjálni því þetta reddast ekki Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun Flokkur fólksins og fjárlögin Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Svargrein við grein Hauks Arnþórssonar Jón Sigurgeirsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn og Bókun 35. Fullveldi eftir hentugleikum? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Hvar er náungakærleikurinn? Steindór J. Erlingsson skrifar Skoðun Það sem gerist þegar við segjum frá Olga Björt Þórðardóttir skrifar Sjá meira
Þjóðaratkvæðagreiðslan um hvort hefja ætti á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið var í raun og sann persónulegt pólitískt verkefni utanríkisráðherra. Hún stofnaði stjórnmálaflokk beinlínis til að vinna að því markmiði að Ísland yrði aðili að Evrópusambandinu, fékk forystu Evrópusambandsins til liðs við málstað sinn og lét hraða atkvæðagreiðslunni innan kjörtímabils núverandi ríkisstjórnar vegna þess að hún taldi ummæli Trumps Bandaríkjaforseta á Alþjóðaefnahagsráðstefnunni í Davos myndu nýtast málstað hennar. Hún lagði fjármuni og stofnanir ríkisins, einkum og sér í lagi utanríkisráðuneytið, undir sína eigin pólitísku stefnu. Þá byggði hún málflutning sinn fremur á vafasömum fullyrðingum og tilfinningalegum þrýstingi en yfirveguðum rökum. Með þessu var hún reiðubúin að valda djúpstæðri sundrungu meðal þjóðarinnar í þágu eigin pólitísks metnaðar. Þrátt fyrir að öllu þessu pólitíska valdi, fjármunum og áhrifum væri teflt fram í þágu verkefnisins hafnaði þjóðin því með afgerandi hætti. Þá niðurstöðu ber að virða. Ráðherra sem sjálf hrindir af stað pólitísku metnaðarmáli af þessari stærðargráðu, leiðir það og bíður síðan ósigur getur ekki einfaldlega haldið áfram eins og ekkert hafi í skorist. Pólitísk ábyrgð hlýtur að hafa afleiðingar. Utanríkisráðherra hefur augljóslega glatað trausti stórs hluta kjósenda. Afsögn er ekki aðeins viðeigandi. Hún er nauðsynleg afleiðing þess sem gerst hefur. Höfundur er með MSc í hagfræði frá University College of Wales og Diploma í opinberri stjórnsýslu frá Háskóla Íslands
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar