Gervigreindin kaupir ekki það sem hún skilur ekki

Í viðtali á Vísi í byrjun mánaðarins benti Guðrún Ragnarsdóttir, ráðgjafi hjá Strategíu, á staðreynd sem íslensk fyrirtæki verða að taka alvarlega. Gervigreindin er orðin milliliður milli neytenda og verslunar. Hún les vöruupplýsingar, ber þær saman og mælir með sumum vörum umfram aðrar. Varan sem gervigreindin skilur ekki kemst einfaldlega ekki á blað.

Guðrún orðaði þetta vel: það dugar ekki lengur að setja mynd á Facebook og skrifa „hvít peysa í stærð medium“. Vefverslanir þurfa að hugsa eins og raftækjaverslanir, þar sem allar tæknilegar upplýsingar liggja fyrir. Hún spurði líka áleitinnar spurningar: hver mun ákveða hvaða gögnum gervigreindin treystir?

Ég vil gjarnan leggja orð í belg, því svarið er að hluta til þegar til staðar.

Vélin þarf að vita hvaða vara þetta er

Þegar gervigreind rekst á sömu vöruna á fimm vefsíðum, hjá framleiðandanum, tveimur verslunum, í umsögn og á erlendu markaðstorgi, þarf hún að vita að þetta sé ein og sama varan. Annars getur hún hvorki borið saman verð né tengt umsagnir við rétta vöru.

Þetta er einmitt hlutverk strikamerkisins, eða GTIN-númersins sem að baki því liggur. Það er alþjóðlegt, einkvæmt auðkenni sem hefur verið notað í verslun í yfir fimmtíu ár. Erlendu risarnir sem Guðrún nefnir, Amazon, Boozt og fleiri, byggja kerfi sín á því. Íslensk vara án rétts auðkennis stendur einfaldlega utan við samanburðinn.

Traust byggir á uppruna

Guðrún líkti mögulegum traustmælikvarða við lánshæfismat Creditinfo. Samlíkingin er góð, því traust gögn eru ekki bara ítarleg gögn. Þau eru gögn með staðfestan uppruna.

Hvert GTIN-númer er tengt skráðum vörumerkjaeiganda. Í gegnum alþjóðlegu skrána Verified by GS1 getur hver sem er, þar á meðal gervigreindarþjónustur, staðfest að grunnupplýsingar um vöru komi frá þeim sem á hana. GS1 er hlutlaus, óhagnaðardrifinn aðili sem starfar í yfir 115 löndum, og einmitt þess vegna hentar hann sem sá traustinnviður sem Guðrún kallar eftir.

Samanburður krefst sameiginlegs tungumáls

Gervigreind ber vörur saman eigindi fyrir eigindi: innihald, ofnæmisvaldar, næringargildi, mál, þyngd. Það virkar aðeins ef allir lýsa hlutunum á sama hátt. Þess vegna skiptir stöðlun meira máli nú en nokkru sinni fyrr.

Í GS1 Gagnalaug skrá framleiðendur vöruupplýsingar einu sinni, á stöðluðu formi, og öll virðiskeðjan fær sömu réttu gögnin. Þetta er ein sannleiksuppspretta í stað margra misvísandi útgáfa sem gervigreindin þarf að giska á milli. Með GS1 Digital Link og nýju tvívíðu strikamerkjunum tengist pakkinn í hillunni svo beint við þessi gögn á netinu, á formi sem vélar lesa.

Litlu fyrirtækin

Ég deili áhyggjum Guðrúnar af litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Stóru fyrirtækin hafa starfsfólk sem sinnir vörugögnum. Hjá minni framleiðendum ber sami einstaklingurinn alla hattana og hefur ekki tíma til að fylla út hundrað reiti fyrir hverja vöru.

Það er ekki nóg að benda á staðlana. Það þarf að gera þá aðgengilega. Þess vegna hefur GS1 Ísland þróað GS1 Vörugreind, sem nú er í prófunum hjá fyrstu fyrirtækjunum. Framleiðandinn tekur myndir af vörunni, upplýsingarnar eru lesnar af umbúðunum og yfirfarnar, og útkoman fer beint í Gagnalaug á stöðluðu formi. Handavinna sem tók daga tekur mínútur. Þetta er nákvæmlega sú spurning sem Guðrún hvetur stjórnendur til að spyrja nú í haust: hvaða handavinnu get ég lágmarkað strax?

Grunnurinn fyrst

Rétt er að vera raunsær. GS1 stýrir ekki því hvernig gervigreindarþjónustur raða vörum. Góðar umsagnir, rétt birgðastaða og lipurt skilakerfi skipta áfram máli og eru á ábyrgð fyrirtækjanna sjálfra. Án trausts grunns skiptir hitt hins vegar litlu. Sá grunnur er rétt auðkennd vara, gögn frá staðfestum eiganda og upplýsingar sem vélar geta borið saman.

Íslensk verslun hefur áður þurft að aðlagast hratt. Munurinn nú er að hraðinn er meiri og samkeppnin er alþjóðleg frá fyrsta degi. Góðu fréttirnar eru að innviðirnir eru til. Nú þurfum við að nýta þá.

Höfundur er framkvæmdastjóri GS1 Ísland.