Yfirhalning hafi verið nauð­syn­leg

„Ég er viss um það að dómstóllinn muni starfa eins og honum er skylt. Einnig óháð mér og í samræmi við stjórnarskrána,“ sagði Tusk í sjónvarpsávarpi í gærkvöldi að því er Reuters greinir frá.

Hann sagði að það hafi verið „engin önnur leið“ til að endurreisa réttarríkið.

Á föstudag greindi Anna Korwin-Piotrowska, dómari við dómstólinn, frá því að Bogdan Święczkowski, forseti dómstólsins, og staðgengill hans yrðu leystir frá störfum í mánuð og að hún tæki sjálf við stjórn dómstólsins. Święczkowski hafnaði ákvörðun hennar og sakaði þá sem áttu í hlut um valdarán. Staðgengli hans var meinuð aðkoma að dómshúsinu.

Jafnframt greindi Waldemar Żurek dómsmálaráðherra frá því að hann hefði farið fram á að Święczkowski og Bartłomiej Sochański, varaforseti dómstólsins, yrðu sviptir friðhelgi gegn saksókn svo hægt væri að ákæra þá fyrir refsiverð brot.

Nawrocki forseti var á leið til Senegal seint á föstudag en lét snúa við flugvél sinni eftir að fréttir bárust af brottvikningu Swieczkowskis. Nawrockis hélt að höfuðstöðvum dómstólsins í miðborg Varsjár.

Stuðningsmenn fjarhægriflokksins Laga og réttlætis (PiS) efndu til mótmæla fyrir utan dómstólinn til að krefjast þess að Swieczkowski yrði aftur settur í embætti. Óeirðalögreglan var kölluð til og gætti dómstólsins en nokkur hundruð mótmælendur mættu á föstudagskvöld.

Nawrocki sagði í yfirlýsingu sem aðstoðarmaður hans las upp fyrir utan dómstólinn í gær að almannaregla í Póllandi hefði verið „rofin“ og „stjórnarskrárbundin stofnun tekin yfir með valdi“. Jarosław Kaczyński, formaður PiS, tók þátt í mótmælunum og sakaði Tusk um að breyta Póllandi í „lögregluríki“.

Áratugadeila á suðupunkti

Miklar deilur hafa ríkt um dómstólinn milli Nawrockis, sem er bandamaður fjarhægrimanna í landinu, og Evrópusinnaðrar ríkisstjórnar Tusks.

Dómstóllinn hefur á undanförnum árum svo gott sem legið í lamasessi þar sem hvorki Evrópusinnuð ríkisstjórn Tusks né forseti landsins hafa viljað samþykkja dómaratilnefningar hvor annars.

Þegar íhaldsstjórn Laga og réttlætis tók við völdum árið 2015 skipaði hún fljótlega dómara til að ná meirihluta í stjórnlagadómstólnum sem hefur vald til að úrskurða um lögmæti lagasetningar.

Mannréttindadómstóll Evrópu og Dómstóll Evrópusambandsins úrskurðuðu síðar að stjórnvöld hefðu kjörið þrjá dómara með ólögmætum hætti þar sem fyrra þing hafi verið búið að skipa í stöður þeirra.

Í kjölfar þess að ríkisstjórn Tusks tók við árið 2023 hét hann því að endurreisa réttarríkið í landinu og endurskipuleggja dómstólinn. Nawrocki forseti, sem er bandamaður PiS-manna, hefur aftur á móti unnið gegn þeim tilraunum frá því hann var kjörinn forseti í fyrra.

Fyrr á árinu neitaði hann að taka eiðstaf af þremur af sex dómurum sem ⁠​þingið tilnefndi. Swieczkowski, sem var vikið frá sem forseta dómstólsins, var sjálfur aðstoðardómsmálaráðherra í ríkisstjórn PiS en hann hefur neitað að veita dómurum sem kjörnir voru af núverandi þingmeirihluta sæti við dómstólinn.

Í september skipaði þingið Maciej Berek, bandamann Tusk, í dómstólinn, sem vakti gagnrýni þar sem ríkisstjórnin var sögð með því ​grafa undan yfirlýstu markmiði sínu um að endurreisa valdtemprun í landinu.