Vara við upp­risu ISIS

Sýrlenskir Kúrdar eru undir miklum þrýstingi eftir fall Assads og þá aðallega frá Tyrkjum og uppreisnarhópum sem þeir styrkja. Hópar þessir ganga iðulega undir nafninu Syrian National Army, eða SNA og eru þeir að berjast við sýrlenska Kúrda þessa dagana.

Þessir hópar hafa áður herjað gegn Kúrdum í Sýrlandi. Sýrlenskir Kúrdar tengjast Verkamannaflokki Kúrda í Tyrklandi, sem hafa lengi gert mannskæðar árásir þar og átt í átökum við Tyrki.

Sjá einnig: Hatur á Kúrdum, þjóðremba og þrá til að auðgast

Mazloum Abdi, einn leiðtoga SDF, segir ISIS-liða hafa komið höndum yfir mikið magn vopna, skotfæra og annarskonar hergagna þegar stjórnarher Bashars al-Assad, forseta Sýrlands, leystist upp á nokkrum dögum um og eftir mánaðamótin síðustu.

„Þeir eru nú betur búnir og hafa fleiri tækifæri,“ sagði Abdi í nýlegu viðtali við BBC.

Frá því stjórnarherinn lagði á flótta hafa Bandaríkjamenn fjölgað loftárásum sínum í Sýrlandi verulega og hafa þær að miklu leyti beinst gegn vígamönnum Íslamska ríkisins.

Hér má sjá yfirlýsingu frá yfirstjórn herafla Bandaríkjanna á svæðinu um að einn af leiðtogum Íslamska ríkisins hafi verið felldur í loftárás í Sýrlandi í gær. Þar segir einnig að ISIS-liðar vilji ólmir frelsa félaga sína úr haldi SDF.

Abdi óttast sérstaklega að vígamenn ISIS muni ráðast á einhver af fangelsum sem SDF rekur á yfirráðasvæði samtakanna í norðaustanverðu Sýrlandi. Þar halda Kúrdar um tíu þúsund vígamönnum og um fimmtíu þúsund fjölskyldumeðlimum þeirra í umfangsmiklum búðum þar sem aðstæður hafa lengi þótt mjög slæmar.

Vandinn er sá að flestir þessara manna eru erlendir vígamenn sem gengu til liðs við ISIS á árum áður og samlandar þeirra vilja alls ekki fá þá heim. Það sama á í flestum tilfellum við eiginkonur þeirra og börn.

Í stuttu máli sagt, er erfitt að sanna aðild að hryðjuverkasamtökum. Reynslan hefur sýnt að erfitt er að fangelsa ISIS-liða í heimalöndum þeirra þar sem að í flestum tilfellum hefur þeim ekki verið ólöglegt að ferðast til Sýrlands eða Íraks og erfitt getur reynst að sanna fyrir dómi að menn hafi gengið til liðs við hryðjuverkasamtök.

Þó hinir meintu vígamenn yrðu sakfelldir, er ekki vilji til staðar til að halda þeim í almennum fangelsum þar sem þeir gætu dreift boðskap sínum og jafnvel fengið aðra fanga til að aðhyllast samtök eins og ISIS.

SDF-liðar og bandamenn þeirra hafa lengi óttast að missa tökin á þessum búðum, sem samtökin hafa að mestu rekið án stuðnings annarra. Þessar búðir hafa í raun verið sagðar vera uppeldisstaður vígamanna komandi ára.

Loftárásir Tyrkja skæðar

Í viðtalinu við BBC segist Abdi fagna falli Assads en er ósáttur við að þurfa aftur að heyja gamlar orrustur og þá sérstaklega við ISIS. Sýrlenskir Kúrdar og bandamenn þeirra í SDF háðu mikla baráttu við vígamenn kalífadæmis Íslamska ríkisins í Sýrlandi og Írak á árum áður, með aðstoð Bandaríkjamanna og annarra, og misst um tólf þúsund manns.

Á sama tíma og þeir börðust við ISIS einbeitti stjórnarher Assads og bandamenn þeirra í Rússlandi, Íran og Hezbollah að því að berjast við uppreisnarmenn annarsstaðar í Sýrlandi.

Nú stendur SDF frammi fyrir árásum Tyrkja og uppreisnarmanna á þeirra snærum og hafa þurft draga úr öryggisgæslu í áðurnefndum búðum og á svæðum þar sem ISIS-liðar eru virkir, til að verja aðra hluta yfirráðasvæðis þeirra.

SNA og Tyrkir hafa til að mynda tekið bæinn Manbij úr höndum SDF frá því stjórn Assads féll og er óttast að átökin geti stigmagnast enn frekar á sama tíma og uppreisnarmenn sem tengjast einnig Tyrklandi en ekki jafn nánum böndum og SNA, reyna að sameina Sýrland á nýjan leik.

Sjá einnig: „Við erum að erfa útblásið bákn, þjakað af spillingu“

Abdi segir loftárásir Tyrkja undanfarna daga hafa reynst skæðar og er það ekki í fyrsta sinn sem Kúrdar hafa staðið frami fyrir loftárásum frá Tyrklandi.

Árið 2019, þegar Tyrkir og uppreisnarmenn á þeirra snærum réðust á Kúrda í norðanverðu Sýrlandi og ætluðu sér að stofna sérstakt verndarsvæði þar, gerðu leiðtogar SDF samkomulag við ríkisstjórn Bashars al-Assad um að stjórnarhernum yrði hleypt inn á yfirráðasvæði SDF, til að koma í veg fyrir árásir Tyrkja.

Það samstarf gerði marga uppreisnarmenn reiða í gerð SDF og Kúrda.

Krefst þess að Bandaríkjamenn láti af stuðningi við SDF

Recep Tayyip Erdogan, forseti Tyrklands, sagði við blaðamenn í gær að hann byggist við því að bandalagsríki SDF, og beindi hann orðum sínum óbeint að Bandaríkjunum, myndu láta af stuðningi þeirra við samtökin þar sem Assad væri ekki lengur við völd.

Erdogan líkti SDF við Íslamska ríkið og sagði hvorugan hóp eiga framtíð í Sýrlandi. Þá sagði hann, samkvæmt frétt Reuters, að gengið yrði frá leiðtogum beggja samtaka eins fljótt og auðið væri.

Allt að tvö þúsund bandarískir hermenn eru í Sýrlandi og stór hluti þeirra er á yfirráðasvæði SDF. Hinir eru að mestu leyti í herstöð Bandaríkjanna sunnar í Sýrlandi, nærri landamærum Íraks. Lengi hefur verið talið að þeir væru um níu hundruð en talsmenn varnarmálaráðuneytis Bandaríkjanna sögðu fyrst í gær að þeim hefði fjölgað á undanförnum mánuðum.

Abdi sagði blaðamanni Reuters, að ef vopnahlé yrði gert milli Tyrkja og SDF myndu Kúrdar frá öðrum ríkjum sem hefðu gengið til liðs við SDF yfirgefa landið, þar sem ekki væri lengur þörf á þeim. Þar á meðal eru meðlimir úr Verkamannaflokki Kúrda í Tyrklandi.

Talsmaður varnarmálaráðuneytis Tyrklands sagði þó ekkert vopnahlé í myndinni og að aðgerðum gegn sýrlenskum og tyrkneskum Kúrdum yrði haldið áfram þar til þeir legðu niður vopn.

Án ríkis í hundrað ár

Við lok fyrri heimsstyrjaldarinnar, þegar Ottóman-veldið féll gerðu þáverandi heimsveldi upprunalega ráð fyrir ríki Kúrda, sem iðulega er nefnt Kúrdistan, í Sevres-samkomulaginu (finna má kort í hlekknum) árið 1920. Því var þó breytt þremur árum seinna, með Lausanne-samkomulaginu, og varð stærstur hluti landsins sem átti að verða Kúrdistan hluti að Tyrklandi.

Kúrdar eru nú á stórum svæðum í Írak, Íran, Tyrk landi og í Sýrlandi, þar sem þeir hafa náð miklu yfirráðasvæði af ISIS-liðum. Talið er að á milli 25 og 35 milljónir Kúrda séu á því svæði, samkvæmt frétt BBC.

Á síðustu hundrað árum hafa allar tilraunir Kúrda til að stofna eigið ríki verið kramdar af miklu afli.