Endurræsum fyrir börnin okkar og kennarana Jón Pétur Zimsen skrifar 22. janúar 2026 09:45 Öllum almenningi er ljóst að endurræsa þarf menntakerfið. 40% nemenda eru ekki með grunnfærni í lesskilningi eftir 10 ára skyldunám og 2–3 ár í leikskóla. Kerfið er dýrt en skilar langt frá því þeim árangri sem börnin okkar eiga rétt á. Í umræðunni síðustu mánuði hefur hver höndin verið uppi á móti annarri og ýmsu haldið fram sem venjulegt fólk finnur að stenst ekki. Ýmsir ,,fræðimenn“ þvæla og þykjast vita, en staðan versnar samt ár frá ári. Fólk sér í gegnum þetta, það er ekki fífl. Síðastliðin rúm 20 ár hefur grafið um sig, í menntakerfinu, vírus sem hefur fengið að dafna að mestu óáreittur. Þetta gerðist hægt og rólega, þannig að margir stjórnmálamenn, allra flokka, brugðust ekki við með réttum hætti þrátt fyrir mikla ábyrgð. Það eru ekki ýkja margir einstaklingar sem breiða út vírusinn, en þeir eru valdamiklir og hafa stýrt ferð menntakerfisins, ásamt fylgihnöttum sínum, í þágu eigin valda en ekki barnanna okkar. Það er nefnilega fólk sem stýrir því í hvað tíma og fjármagni er varið, ekki andlitslaust kerfi. Þetta fólk er m.a. að finna í ráðuneytum, stofnunum, háskólum og samtökum, og sumt af því hefur varið ríkjandi stöðu og völd með blaðaskrifum og viðtölum. Hefur einhver orðið var við að þessir valdamenn hafi síðastliðin 20 ár sagt:„Við eigum hlut í stöðu menntakerfisins. Við berum ábyrgð.“ Enginn hefur axlað ábyrgð á stöðunni en margir tilbúnir að verja ríkjandi stöðu, sjálfsmynd sína og eigin völd. Kennarar hafa þurft að þola þetta árum saman. Það veldur vanlíðan að leggja hart að sér og námsárangur mælist ítrekað lítill. Það er niðurbrjótandi að vinna eftir dagskrá/aðalnámskrá sem er óskýr, villandi og sundrandi. Langflestir kennarar eru hugsjónamenn en vinna við ómögulegar aðstæður á köflum og eiga svo miklu betra skilið. Vírusinn festi rætur fyrir um 20 árum og hefur smitað kerfið víða. Með endurræsingu myndum við uppfæra stöðuna, setja inn nýtt vírusvarnarforrit og hreinsa sérhagsmunina út. Þetta er ekki skyndilausn heldur heildarlausn sem þarf ekki að kosta mikið og myndi leysa kennarana og menntakerfið úr viðjum þeirra sem hafa slegið eignarrétti sínum á það. Sem betur fer hafa skólar blótað í laumi og unnið utan kerfisins og árangurinn er eftir því: Mikill námsárangur, góð líðan nemenda, ánægðir foreldrar og lágur kostnaður. Þetta er hægt – en þá þarf að endurræsa. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Jón Pétur Zimsen Skóla- og menntamál Sjálfstæðisflokkurinn Mest lesið Hvað sér unga fólkið sem ég sé ekki? Gunnar Salvarsson Skoðun Hlutdrægni RÚV í ESB umræðunni Birgir Finnsson Skoðun Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson Skoðun Hljóðlát endalok íslensku vefumsjónarkerfanna Birgir Hrafn Birgisson Skoðun Evrópusambandið og fiskveiðar Finnur Torfi Magnússon. Skoðun Dulinn kostnaður við kreditkortið þitt Dagur B. Eggertsson Skoðun Iðumálið frá upphafi frá sjónarhóli Stóru-Laxárdeildar Esther Guðjónsdótti Skoðun Óttinn sem gerir fólk leiðitamt og þörfin að tilheyra Helga Þórólfsdóttir Skoðun Bíddu! Erum við ekki að kjósa um það sama? Yngvi Ómar Sigrúnarson Skoðun Stóra spurningin um íslenskt fiskeldi Björn Hembre,Daníel Jakobsson,Vidar Aspehaug Skoðun Skoðun Skoðun Dulinn kostnaður við kreditkortið þitt Dagur B. Eggertsson skrifar Skoðun Hljóðlát endalok íslensku vefumsjónarkerfanna Birgir Hrafn Birgisson skrifar Skoðun Það borgar sig að skoða kostina Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Hvað sér unga fólkið sem ég sé ekki? Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Hlutdrægni RÚV í ESB umræðunni Birgir Finnsson skrifar Skoðun Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson skrifar Skoðun Evrópusambandið og fiskveiðar Finnur Torfi Magnússon. skrifar Skoðun Það er alltaf til byssa. Vertu blómið! Guðmunda G. Guðmundsdóttir skrifar Skoðun „Hagræðingar” í Reykjanesbæ Halldóra Fríða Þorvaldssdóttir,Guðný Birna Guðmundsdóttir skrifar Skoðun Óttinn sem gerir fólk leiðitamt og þörfin að tilheyra Helga Þórólfsdóttir skrifar Skoðun Tennur og tryggingar Guðjón Sigurbjartsson skrifar Skoðun Iðumálið frá upphafi frá sjónarhóli Stóru-Laxárdeildar Esther Guðjónsdótti skrifar Skoðun Íslenska fánann á ekki að nota til skemmdarverka Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir skrifar Skoðun Stóra spurningin um íslenskt fiskeldi Björn Hembre,Daníel Jakobsson,Vidar Aspehaug skrifar Skoðun Bíddu! Erum við ekki að kjósa um það sama? Yngvi Ómar Sigrúnarson skrifar Skoðun Hver stjórnar ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Vantar okkur líka lesefni sem börn hafa áhuga á að velja sjálf? Birgir Hrafn Birgisson skrifar Skoðun Verum góð við hvort annað Eva Pandora Baldursdóttir skrifar Skoðun Ég hélt að ég vissi hvað fullveldi væri Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Umburðarlyndið sem geltir Sveinn Kristjánsson skrifar Skoðun Börn fá aðeins eina bernsku Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Gögnin á borðið Steindór Þórarinsson skrifar Skoðun Röng spurning í réttri umræðu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Vönduð hönnun er ábyrg uppbygging Björg Torfadóttir skrifar Skoðun Markaðsverð raforku í áttfalt heimilisverð Símon Einarsson skrifar Skoðun Aukin gjaldtaka vinnur gegn dreifingu ferðamanna Sara Sigmundsdóttir skrifar Skoðun Svíkjum ekki gerða samninga Bragi Bjarnason skrifar Skoðun Danir ætla að verja Grænland Arnór Sigurjónsson skrifar Skoðun Já eða nei? Kosningar 29. ágúst 2026 Grétar H. Óskarsson skrifar Skoðun Þegar innviðaskuldin gjaldfellir samfélagssáttmálann Sigurður Sigurðsson skrifar Sjá meira
Öllum almenningi er ljóst að endurræsa þarf menntakerfið. 40% nemenda eru ekki með grunnfærni í lesskilningi eftir 10 ára skyldunám og 2–3 ár í leikskóla. Kerfið er dýrt en skilar langt frá því þeim árangri sem börnin okkar eiga rétt á. Í umræðunni síðustu mánuði hefur hver höndin verið uppi á móti annarri og ýmsu haldið fram sem venjulegt fólk finnur að stenst ekki. Ýmsir ,,fræðimenn“ þvæla og þykjast vita, en staðan versnar samt ár frá ári. Fólk sér í gegnum þetta, það er ekki fífl. Síðastliðin rúm 20 ár hefur grafið um sig, í menntakerfinu, vírus sem hefur fengið að dafna að mestu óáreittur. Þetta gerðist hægt og rólega, þannig að margir stjórnmálamenn, allra flokka, brugðust ekki við með réttum hætti þrátt fyrir mikla ábyrgð. Það eru ekki ýkja margir einstaklingar sem breiða út vírusinn, en þeir eru valdamiklir og hafa stýrt ferð menntakerfisins, ásamt fylgihnöttum sínum, í þágu eigin valda en ekki barnanna okkar. Það er nefnilega fólk sem stýrir því í hvað tíma og fjármagni er varið, ekki andlitslaust kerfi. Þetta fólk er m.a. að finna í ráðuneytum, stofnunum, háskólum og samtökum, og sumt af því hefur varið ríkjandi stöðu og völd með blaðaskrifum og viðtölum. Hefur einhver orðið var við að þessir valdamenn hafi síðastliðin 20 ár sagt:„Við eigum hlut í stöðu menntakerfisins. Við berum ábyrgð.“ Enginn hefur axlað ábyrgð á stöðunni en margir tilbúnir að verja ríkjandi stöðu, sjálfsmynd sína og eigin völd. Kennarar hafa þurft að þola þetta árum saman. Það veldur vanlíðan að leggja hart að sér og námsárangur mælist ítrekað lítill. Það er niðurbrjótandi að vinna eftir dagskrá/aðalnámskrá sem er óskýr, villandi og sundrandi. Langflestir kennarar eru hugsjónamenn en vinna við ómögulegar aðstæður á köflum og eiga svo miklu betra skilið. Vírusinn festi rætur fyrir um 20 árum og hefur smitað kerfið víða. Með endurræsingu myndum við uppfæra stöðuna, setja inn nýtt vírusvarnarforrit og hreinsa sérhagsmunina út. Þetta er ekki skyndilausn heldur heildarlausn sem þarf ekki að kosta mikið og myndi leysa kennarana og menntakerfið úr viðjum þeirra sem hafa slegið eignarrétti sínum á það. Sem betur fer hafa skólar blótað í laumi og unnið utan kerfisins og árangurinn er eftir því: Mikill námsárangur, góð líðan nemenda, ánægðir foreldrar og lágur kostnaður. Þetta er hægt – en þá þarf að endurræsa. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson Skoðun
Skoðun Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson skrifar
Skoðun „Hagræðingar” í Reykjanesbæ Halldóra Fríða Þorvaldssdóttir,Guðný Birna Guðmundsdóttir skrifar
Skoðun Íslenska fánann á ekki að nota til skemmdarverka Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir skrifar
Skoðun Vantar okkur líka lesefni sem börn hafa áhuga á að velja sjálf? Birgir Hrafn Birgisson skrifar
Voru lífeyrisréttindi markvisst tekin af opinberum starfsmönnum og var engin leiðrétting launa? Gunnar Alexander Ólafsson,Sveinn Ólafsson Skoðun