Hvar er best að búa? Tækifæri fyrir fram­bjóð­endur í sveitar­stjórnar­kosningum

Það er gömul saga og ný að forsvarsmenn Landspítala veki athygli á yfirfullum spítala sem leiðir til erfiðleika við að uppfylla skyldur hans sem þjóðarsjúkrahús. Ástæðurnar eru margar og reglulega farið yfir þær í fjölmiðlum. Að undanförnu hefur umræðan um úrræðaleysi í vistunarmálum aldraðra verið hávær enda ærin ástæða til en núna bíða 122 einstaklingar inni á Landspítala eftir varanlegri vistun á hjúkrunarheimili. Birtingarmynd þessa er svo örtröð á bráðamóttöku. En það er fleira sem hamlar því að sjúklingar komist á réttan stað í kerfinu.

Það dylst engum að langvarandi innviðaskuld í uppbyggingu þjónustu við aldraða hefur bitnað á starfsemi Landspítalans, en því miður hljómar þessi orðræða stundum eins og það sé öldruðu fólki að kenna. Að það sé vandamál að ná þeim háa aldri sem flestir óska sér og heilbrigðiskerfið styður með ráðum og dáð og sífellt fjölbreyttari meðferðarmöguleikum. Það er ekki góð orðræða. Afar okkar og ömmur eiga betra skilið en að verða vandamál á efri árum, um það geta væntanlega allir verið sammála.

Þegar kafað er ofan í afar áhugaverða kostnaðarábatagreiningu sem gerð var á vegum verkefnisins “Gott að eldast” árið 2023 þá kemur m.a. í ljós að framlag eldra fólks (67+) í formi útsvars- og skattgreiðslna til ríkis og sveitarfélaga fer hækkandi. Eldra fólkið leggur meira til samfélagsins á meðan yngra fólk (<67) skapar meiri útgjöld innan sveitarfélaga. Því ætti það að vera eftirsóknarvert fyrir sveitarfélög að laða til sín eldra fólk og veita því viðeigandi, lögbundna þjónustu. Það verður best gert með því að samþætta heimahjúkrun og félagslega heimaþjónustu.

Sveitarfélög lýsa því gjarnan yfir að þau vilji vera í farabroddi í þjónustu við aldraða. Það er mikilvægt markmið og sannarlega er það svo að ef þau bæta þjónustu við eldra fólk og stuðla þannig að heilbrigðri öldrun, má gera ráð fyrir að tekjur sveitarfélaganna aukist, því fólk vill búa þar sem þjónustan er góð.

Nú þegar líður að sveitarstjórnarkosningum, þá keppast frambjóðendur við að greina tækifæri til umbóta. Fyrir sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu blasa tækifærin við hvað varðar eldra fólk en það er að bæta þjónustu við eldri borgara með því að samþætta félagsþjónustu og heimahjúkrun. Hér geta Garðabær, Hafnarfjörður og Kópavogur tekið sér Reykjavík og Mosfellsbæ til fyrirmyndar. Þar er ein gátt inn í samþætta þjónustu, einfalt umsóknarferli, hröð afgreiðsla og skynsamleg verkaskipting milli heilbrigðis- og félagsþjónustu.

Samþætt heimaþjónusta hraðar afgreiðslu mála, meðal annars á Landspítala þar sem alltof margir bíða eftir þjónustu og úrræðum utan spítalans. Umsóknarferli eftir þessari þjónustu í Garðabæ, Hafnarfirði og Kópavogi er flókið og innbyrðis ólíkt og ekki fyrir meðaljóninn að rata í þeim völundarhúsum. Oft vísar önnur þjónustan á hina með tilheyrandi töfum á afgreiðslu. Engin viðurlög eru við því þegar langir biðlistar skapast eftir þjónustu sveitarfélags þó íbúinn sé fastur á spítala sem er afleitt umhverfi fyrir þann sem getur verið heima.

Þegar allt er lagt saman; fjöldi starfsmanna á Landspítala sem eyðir ómældum tíma í að finna út hvernig á að sækja um þjónustu, miðla málum milli þjónustuaðila með tilheyrandi töfum og fjöldi aldraðra sem kemst ekki heim af bráðasjúkrahúsi vegna biðlista í félagslega heimaþjónustu þá skiptir verulegu máli að straumlínulaga ferla og samþætta þjónustuna.

Frambjóðendur, hér er tækifæri til að beina sjónum að þessum málaflokki og hefja samþættinguna sem allra fyrst og byrja á að gera eina beiðnagátt fyrir þá sem sækja um þjónustuna. Það þarf ekki að finna upp hjólið, það rúllar í Reykjavík og Mosfellsbæ og upplagt að nýta þeirra reynslu og þekkingu.

Höfundar eru hjúkrunarfræðingar.