Týnd börn – við megum ekki líta undan

Viðkvæmur hópur sem þarfnast aðhlynningar virðist nánast ósýnilegur í íslensku samfélagi. Kerfið hefur svo oft brugðist þeim að margar þeirra leita sér einfaldlega ekki hjálpar.

Stúlkur og konur í neyslu sem verða ófrískar fara gjarnan hvorki til læknis né leita sér hjálpar hjá félagsþjónustu af ótta við að missa börnin sín eftir fæðingu. Sá ótti er því miður ekki byggður á misskilningi heldur reynslu þeirra af kerfinu, oft allt frá barnæsku.

Þann 22. mars birtist á Vísi viðtal sem Eiður Þór Árnason tók við Guðfinnu Eyrúnu Ingjaldsdóttur, foreldrafræðslu- og uppeldisráðgjafa, þar sem fjallað var um nýbakaðar mæður sem halda sig í felum vegna þess að þær vita hvernig kerfið virkar. Það er átakanleg lesning sem ætti að snerta okkur öll, en virðist enn sem komið er ekki fá þann hljómgrunn sem efnið krefst.

Þarna blasir við verkefni sem er bæði brýnt og mikilvægt. Verkefni sem gæti sparað þessum konum mikla þjáningu og jafnvel mikinn samfélagslegan kostnað ef gripið væri inn í nógu snemma og hringrásin rofin.

Hugsið ykkur að konur – jafnvel ungar stúlkur undir lögræðisaldri – fari í gegnum meðgöngu og fæðingu án nokkurrar aðstoðar heilbrigðisstarfsfólks. Sumar missa börnin sín og enginn fær að vita af því. Börn fæðast andvana og mæðurnar takast á við það áfall einar.

Þau börn sem lifa eru stundum óskráð og falla jafnvel utan bæði heilbrigðiskerfis og menntakerfis.

Týnd börn!

Viljum við hafa þetta svona? Þarf þetta að vera svona?

Nei. Við verðum að gera eitthvað í þessu. Það þarf að rétta þessum konum hjálparhönd og skapa úrræði sem þær geta treyst, þora að treysta og mega treysta.

Ég veit um tilfelli þar sem kona blæddi næstum út þegar hún missti fóstur, eftir að hafa haldið óléttunni leyndri af ótta við afleiðingarnar. Hún var komin sjö mánuði á leið. Sem betur fer komst hún undir læknishendur, en hún hafði ætlað að eiga barnið og ala það upp sjálf — án þess að kerfið tæki það frá henni.

Ef hún hefði þorað til læknis fyrr er alls ekki víst að hún hefði misst barnið. Hún hefði heldur ekki þurft að standa ein frammi fyrir lífshættu í yfirgefnu húsi án vatns, hita og rafmagns.

Guðfinna bendir á að víða erlendis hafi verið þróuð sérstök úrræði fyrir þennan hóp. Af hverju hefur það ekki verið gert hjá okkur?

Það hljóta allir að vera sammála um að það sé brýnt verkefni að koma slíkum úrræðum á laggirnar. Og ef kerfið gerir það ekki – þurfum við þá ekki sjálf að stíga fram, eins og svo oft áður?

Ég hef því miður ekki lengur þann kraft sem slíkt verkefni krefst og fjármagn hef ég ekki. En ég myndi leggja þessu lið eftir bestu getu og ég er sannfærð um að mörg ykkar mynduð gera það líka.

Hér þarf samstillt átak og drífandi fólk.

Við getum þetta — eins og aðrar þjóðir.

Ég hef óbilandi hefur trú á góðvild og krafti samlanda sinna

Höfundur er aðstandandi og baráttukona um betra líf fyrir fíknisjúka.