Frá sigri manns­andans yfir í neyðar­á­stand

„Ég held ég muni aldrei upplifa þvílíkan sigur mannsandans eins og byggingu þessa hælis“ sagði Guðmundur Björnson landlæknir við vígsluathöfn Kristneshælis 1. nóvember 1927. Og það var ótrúlegur sigur; konur, sem fundu best hvað berklafaraldurinn lagðist þungt á fólk, hófu söfnun fyrir berklahælinu sem sárvantaði á Norðurland og að endingu safnaðist helmingur kostnaðarins og ríkið lagði fram hinn helminginn. Fjöldi sjálfboðaliða aðstoðaði við byggingarframkvæmdirnar og byggingin reis á undraskömmum tíma og fór hvorki fram úr tímaáætlun né kostnaðaráætlun! Engir kranar, engar vélar, eingöngu talíur, hjólbörur og hendur. Þetta gátum við þá!

Það er því sorglegra en tárum taki að sjá hvað nú er að gerast þegar styttist í 100 ára afmæli Kristneshælis.

Sjúkrahúsið á Akureyri fékk allan húsakost í fangið 1993 minnir mig og þá var iðnaðarmönnunum sem bjuggu í þorpinu og höfðu séð um allt viðhald hælisins og starfmannahúsanna sem risið höfðu með tímanum, sagt upp. Iðnarðarmenn sjúkrahússins áttu að sinna Kristnesi líka. Miðað við endalausa sparnaðarkröfu ríkisins á sjúkrahúsið var þetta kannski það eina í stöðunni en þetta var upphafið að ósköpunum.

Íbúðarhúsin fóru að drabbast niður, ekkert fjármagn né mannskapur í viðhald.

Og nú er vandinn orðinn það gígantískur að það eina sem sjúkrahúsið sér í stöðunni er að skella öllum íbúðarhúsunum í lás. Það var íbúum þorpsins tilkynnt nú í vikunni.

Ofan á mannekluna á Kristnesi bætist þetta nú við.

Eyjafjarðarsveit hefur líst yfir vilja til að stíga inn í vandann og aðstoða þótt þetta sé alfarið á ábyrgð ríkisins og það finnst mér stórmannlegt og til fyrirmyndar og vonandi eitthvað sem ríkið tekur jákvætt í og sem fyrst.

En örlög Kristness koma okkur öllum við, endurhæfingin sem þar hefur verið byggð upp á síðustu áratugum er mjög mikilvæg fyrir landshlutann allan og við í L-listanum munum gera allt sem í okkar valdi stendur til að standa vörð um Kristnes.

Höfundur er Hælisstýra á Hælinu setri um sögu berklanna (sem er einmitt rekið í gömlum starfmannahúsum) og í 4. sæti á L-listanum