Já í ágúst getur gefið gott tæki­færi til að tryggja betur lífs­gæði komandi kyn­slóða

Í ágúst erum við aðeins að velja hvort við viljum sjá samning við Evrópusambandið eða ekki. Í umræðunni gleymist oft að þegar þjóðir setjast að samningaborði þarf að huga að öryggi og velferð til langrar framtíðar. Er hugsanlegt að við getum samið um betri og öruggari framtíð fyrir komandi kynslóðir á Íslandi?

Förum yfir nokkur atriði sem við þurfum að sjá í samningi til að geta tekið upplýsta ákvörðun um aðilda að ESB:

Efnahagslegt öryggi er grunnurinn

Ísland býr við ofur smátt hagkerfi sem einkennst af sveiflum sem heimili og fyrirtæki finna svo sannarlega fyrir í óhagstæðum kjörum og óöryggi, sem kostar milljarða á ári og hefur mikil áhrif á lífskjör og samkeppnishæfni.

Góður samningur þarf að taka á þessu:

• Skapa stöðugra rekstrarumhverfi.
• Bæta aðgang að fjármagni (lægri vexti).
• Gera ungu fólki kleift að skipuleggja framtíð sína með meiri vissu

Hér viljum við sambærileg kjör og Danir hafa, m.a. tengt: húsnæði, vöxtum og atvinnu.

Íslensk stjórn á auðlindum og sjálfbært samstarf um nýtingu þeirra

Við ætlum að stýra okkar auðlindum með sjálfbærum hætti og stuðla að því sama hjá öllum ESB þjóðunum. Það er grundvallaratriði þegar við semjum um: fiskimiðin, orkuna og landið sjálft. En á sama tíma er spurningin hvernig við getum nýtt betur þá möguleika sem felast í stærra efnahagssvæði.

Með nánari tengslum við Evrópusambandið opnast aðgangur að markaði með um 450 milljónum íbúa. Það þýðir sterkari samkeppnishæfni m.a. út frá: Fjölbreyttari tækifærum, aukinni alhliða samvinnu og meira öryggi í alþjóðlegu umhverfi.

Meiri stuðningur og öryggi í náttúruhamförum

Við búum á jaðri „hins byggilega heims“. Snjóflóð, jarðskjálftar og eldgosið við Grindavík er skýrt dæmi um þá óvissu sem Íslendingar búa við. Hver eru þau mörk á hamförum sem við ein og sér ráðum við, til dæmis ef eldgos verður við stærri byggð en Grindavík?

Þetta er ekki fræðileg umræða, heldur raunverulegt öryggismál til langrar framtíðar. Sagt hefur verið „þú tryggir ekki eftir á“.

Innviðir og byggðir skipta máli

Sterk samfélög byggjast á traustum innviðum og lífvænlegum byggðum um allt land.

Í samningi þarf að horfa til: Innviða eins og vegakerfis, stuðnings við atvinnu á landsbyggðinni, landbúnaðar og jafnvægis í búsetu. Við þekkjum að núverandi staða okkar er mjög veik og víða hefur nú þegar safnast upp milljarða innviðaskuld. Við ættum með traustari efnahag og sterkari samvinnu, að geta staðið betur að uppbyggingu og viðhaldi innviða Íslands.

Getum við tryggt betur tækifæri komandi kynslóða?

Hér er lykilatriði að ungt fólk á Íslandi sjái raunveruleg tækifæri til framtíðar, m.a. tengt: Fjölbreyttum störf, sambærilegum kjörum eins og best gerist. Það verði sterkari grunnur og möguleikar á farsælu lífi á Íslandi. Það er grunnur að því að fleiri vel menntaðir Íslendingar komi aftur heim og að við fáum fleira hæfileikaríka einstaklinga til að koma til okkar.

Niðurstaða: Fyrst er að sjá samninginn og síðan ákveðum við já eða nei

Í ágúst er ekki verið að taka ákvörðun um aðild að Evrópusambandið. Við erum einfaldlega að ákveða hvort við viljum sjá samning sem tekur á grundvallaratriðum, m.a.:

• efnahagslegu öryggi
• stjórn á auðlindum
• öryggi vegna náttúruhamfara
• traustari innviðum og byggðum

Allt sem getur betur tryggt framtíðartækifæri komandi kynslóða.

Munum að það er ekki langt síðan ungir Íslendingar fluttu til „Vesturheims“. Við erum tiltölulega sterk efnahagslega núna og samningsstaðan því nokkuð góð. Ég trúi því að flestir Íslendingar vilji vera frjálsir og halda áfram að vera stolt lýðræðisþjóð. Til þess að svo megi verða þurfum við að vera tilbúin til að taka þátt í sjálfbærri þróun á heimsvísu og tryggja sem best að komandi kynslóðir geti lifað við góð lífskjör og öryggi.

Með góðum samningum við ESB getum við markað farsælli leið fyrir komandi kynslóðir Íslendinga.

Höfundur er viðskiptafræðingur og stjórnarmaður í öldungaráði Viðreisnar.