Hvað kom fyrir þig í fyrsta kafla ævi­sögu þinnar?

Við erum með minningar og sögur geymdar út um allt í líkamanum; heilanum og taugakerfinu. Sumar hverjar eru því miður mjög þungbærar minningar. Þetta eru óþægilegar minningar og ýta undir neikvæðar tilfinningar - svo það sem við eigum það til að gera er að ýta þeim frá okkur. Bæla þær niður.

Ef við sjáum fyrir okkur að lífið sé saga - okkar lífsins saga - þá er hún væntanlega ekki bara ein bók. Þetta verða oft að fleiri fleiri bókum eða bindum eins og það heitir víst í bókabransanum.

Enda eru þetta ótal margar sögur í einni sögu.

Það sem ég hef komist að er að til að vinna úr þungbærum lífsreynslum í fortíð þá þarf ég að skilja með hvaða hætti þær er að hafa áhrif á mig í dag. Og það er ekki alltaf einfalt. Það getur nefnilega verið að eitthvað sem gerðist í bókabindi nr. 1 -kafla 12 sé að hafa áhrif á framvindu söguþráðarins í bókabindi nr. 4 - kafla 5. Varnarhættir sem ég skapaði mér í óbærilega erfiðum aðstæðum á þessum stað í lífsins sögu minni geta fylgt mér inn í fullorðinsárin og þar geta þeir orðið að hindrunum.

Við verðum nefnilega að skilja afhverju við bregðumst stundum við aðstæðum í nútímanum á vissan hátt vegna gamalla sára á taugakerfinu. Það getum við gert með því að fletta upp í sögunni okkar og setja í samhengi - og skilja það. Í sumum tilfellum þurfum við meira að segja að fletta upp í bókabindum foreldra okkar eða bókum ömmum okkar og afa til að skilja okkur sjálf í dag.

Þá getum við fyrst farið að upplifa heilun.

Við getum líka fært þessar uppflettingar í lífsins sögunni yfir á annað fólk. Það er að segja þeirra sögu. Fullt af fólki sem við erum að umgangast í dag höfum við bara kynnst tiltölulega nýlega og höfum ekki hugmynd um hvað hefur gerst í fyrri bókabindum þeirra lífs. Og allt og oft höfum við óþarflega sterkar skoðanir á þeirra hegðun í dag. Dæmum þau.

Tökum sem dæmi mjög drukkna konu á barnum, hún á erfitt með að halda jafnvægi og dettur jafnvel í gólfið. Konan sem er að reyna að fara í sleik við mann og annan við barborðið.

Við þurfum að hætta að segja: Hvað er að þessari konu? Afhverju er hún svona full og lauslát?

Við eigum frekar að spyrja: Hvað kom fyrir hana? Það er nefnilega mjög líklegt að það hafi einhver verið vondur við hana í einhverjum kaflanum í fyrri bindum í bókaröðinni um líf hennar. Kannski var henni nauðgað af stráknum sem hún var svo skotin í í tjaldi um verslunarmnnahelgina. Eða jafnvel á hún sögu um að einhver í fjölskyldunni hennar, sem hún treysti, hafi snert hana á óviðeigandi stöðum ítrekað, yfir lengra tímabil, þegar hún var bara barn.

Hegðunin á barnum er afleiðing þess.

Svo er það karlinn sem er alltaf að vinna og heldur sér mjög uppteknum hverja vakandi stund. Ef það eru ekki langir dagar í vinnunni þá er það ræktin. Hann á erfitt með að tengjast maka sínum og börnum. Hann faðmar ekki né sýnir tilfinningar. Nema kannski smávegis þegar hann er undir áhrifum. Þá getur hann orðið mjög nasty líka.

Hvað ætli að hafi komið fyrir hann í fyrsta bindi í kafla 2 til 14? Hvaða sögur hafa þessir kaflar að geyma? Mögulega voru þetta sögur af aðstæðum þar sem tengslamyndun við hans eigin föður var lítil sem engin. Eða saga af kynferðisofbeldi í aðstæðum sem hann hann taldi sig vera í öryggi.

Það að skilja að það er ekki bara eitthvað að mér eða annarri manneskju, heldur kom mögulega eitthvað fyrir mig eða hana, getur dregið úr fordómum og dómhörku.

Það felst mun meiri virðing og manngæska í því að hugsa og skilja þetta í því samhengi. Við þurfum að normalisera það að skilja stóra samhengið. Lesa alla söguna.

Stundum er hlustun og skilningur það eina sem við þurfum til að lina þjáninguna.

ÉG LOFA hlusta á söguna þína, elsku barn. ÉG LOFA að skilja þig, kæra fullorðna manneskja, sem bregst stundum við eins og barn í nútíð, af því að það kom eitthvað fyrir þig í fortíð.

Þessi grein er hluti af ÉG LOFA átki Barnaheilla.

Höfundur er varaþingmaður, guðfræðinemi, með diplómu á meistarastigi í sálgæslufræðum og diplómu í áhættuhegðun og velferð barna og ungmenna.