Það er ekki spurning hvort – heldur hve­nær

Nennir þú að hlusta á mig, því ég hef reynslu af því að detta og meiða mig...

Ef þú ert 12–17 ára eða ert foreldri orkumikils einstaklings á þessum aldri þá er spurningin ekki hvort heldur hvenær.

Það hefur verið mikil aukning á göngu- og hjólaleiðastígum á undanförnum árum og með þessum frábæru ferðaleiðum skapast ný vandamál sem lítið er talað um. Umferðarreglur – því jú, þetta er svo sannarlega umferð.

Hvað er ég nú að skipta mér af þessu? Jú, það eru nefnilega rafhjól, rafhlaupahjól, vespur, SurRon, Talaria, fleira og jafnvel krosshjól með rafmagni sem ekkert heyrist í. Það er orðið mikið af þessum tækjum á göngustígum. Það er vissulega eitthvað af þessum tækjum sem ná bara 25 km hraða og kannski aðeins meira niður brekku og með vind í bakið, og á þeim hraða er yfirleitt hægt að bregðast við.

Ég er alls ekki hér til að skamma ykkur, ég vil bara ná athygli ykkar í smá stund áður en það verður of seint. Ég er sjálfur búinn að vera á þessum aldri og á tvo stráka sem hafa verið og annar er ennþá á þessum stað. Það sem ég er að sjá núna eru ungir einstaklingar með ótrúlega hæfileika á þessum hjólum í að prjóna, stökkva og taka „stoppie wheelie“, en það sem ég er líka að sjá er að verið er að fara heldur ógætilega yfir hóla, blindar hæðir og krossgötur á stígum, þvert yfir götur og jafnvel yfir gatnamót.

Það sem ég hef áhyggjur af núna eru líka aðrir vegfarendur á stígunum, því það þarf ekki að spyrja sig hvað verður um 6–7 ára barn sem hefur verið brýnt fyrir að það sé algjörlega óhult á þessum stígum. Það myndi aldrei þola högg á 60–80 km hraða með plús 120 kg höggþunga, algjörlega óvarið, og ég er nokkuð viss um að fýlhraustir einstaklingar myndu ekki heldur koma vel út eftir svoleiðis kveðju á skrokkinn.

Það er núna í erlendum miðlum um eldri forfallakennara sem var keyrður niður af 14 ára nemanda sem endaði með dauðsfalli kennarans, og nú ber móðir barnsins ábyrgð vegna þess að strákurinn mátti bara vera á göngustígum þar sem hann var ekki með próf og hún hafði svo miklar áhyggjur af honum í umferðinni. Að sjálfsögðu er þetta með ljótari dæmunum, en þetta hefur þó samt gerst hér á Íslandi með sömu ljótu niðurstöðunni þegar hjól og rafskutla fóru saman.

Ég vil því benda ykkur öllum á að vera ekki á göngustígum eða á öðrum svæðum þar sem einstaklingar eiga að vera án umferðar á miklum hraða. Ég er að sjálfsögðu ekki að tala um fullorðið fólk á hjólunum sem nær þó mjög oft miklum hraða og kann að lesa í aðstæður mun fyrr.

Ég er að tala um orkumikla einstaklinga á þessum aldri, 12–17 ára ca., sem eru jafnvel að æfa listir sínar sem þeir að sjálfsögðu þurfa.

Allir sem eru búnir að ná 15 ára aldri geta tekið próf á létt bifhjól og við það öðlast þeir mikinn þroska og ábyrgð. Öll hjól sem ná meira en 25 km hraða eiga að vera skráð og tryggð, annars er forráðamaður þess einstaklings algjörlega ábyrgur, og ef þú ert á hjóli sem á að vera skráð þá er ekki nóg að taka númerið af og gefa leyfi á stígana – það er lögbrot, og þar eru líka hin börnin og aðrir sem nota stígana.

Ég bendi ykkur á slóða utanvega sem eru merktir sem slíkir og nóg er af, og lokuð stór svæði sem eru víða ef leitast er eftir.

Ég er langt frá því að vera fullkominn í þessum fræðum, en ég er gott dæmi um afleiðingar. Ég datt á mótorhjóli fyrir mörgum árum og er að verða fimmtugur bráðlega og hef ekki getað hreyft neitt fyrir neðan brjóst í næstum helmingi ævi minnar, en þakka oft fyrir það að það var þó bara ég en ekki einhver annar sem ég slasaði því þá hefði kannski ekki verið eins auðvelt að halda áfram með lífið. Nóg er að vera hreyfihamlaður og notast við hjólastól það sem eftir er af lífinu.

Ungt fólk verður alltaf ungt fólk og verður að fá útrás fyrir ástríðu, en við sem eldri erum verðum að leiðbeina þeim á eins skynsaman hátt og hægt er.

Öryggisbúnaður, eins og hjálmur, er lágmarkskrafa – sama hversu hratt farið er.

Höfundur er einyrki.