Repúblikanar unnu kjör­dæma­stríðið

Undanfarna áratugi hefur flokkur sitjandi forseta tapað þingsætum í kosningum sem haldnar eru á miðju kjörtímabili forseta. Kosið er um öll sæti fulltrúadeildarinnar á tveggja ára fresti. Þá er kosið um þriðjung sæta í öldungadeildinni á hverjum tveimur árum.

Eins og staðan er núna skiptist fulltrúadeildin milli flokka 217-212. Fimm sæti eru auð og einn þingmaður er óháður. Öldungadeildin skiptis 53-47.

Kosningarnar í haust verða að mörgu leyti frábrugðnar öðrum slíkum kosningum. Kjördæmi eru við hefðbundnar aðstæður teiknuð á tíu ára fresti, eftir reglulegt manntal.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, hefur þó á undanförnum mánuðum, eða allt frá síðasta sumri, þrýst verulega á Repúblikana víðsvegar um Bandaríkin og sagt þeim að gera breytingar á kjördæmum með því markmiði að gera Demókrötum erfiðara að ná meirihluta í fulltrúadeildinni.

Það að breyta kjördæmum með þessum hætti, í þágu annars flokksins í Bandaríkjunum, kallast „Gerrymandering“ á ensku. Í einföldu máli sagt er þetta gert með því að þjappa mörgum kjósendum eins flokks í fá kjördæmi og þynna út atkvæði annarra.

Hér má sjá tiltölulega stutt útskýringarmyndband Washington Post um það hvernig gerrymandering virkar.

Þetta hefur lengi verið stundað í Bandaríkjunum og þess vegna eru í raun tiltölulega fá þingsæti þar í landi sem raunverulega er barist um í kosningum. Úrskurður hæstaréttar frá 2019 gaf í raun ráðamönnum í ríkjum Bandaríkjanna að miklu leyti frjálsar hendur i að teikna upp ný kjördæmi eftir óskum flokkanna, þar sem það er leyfilegt.

Hæstiréttur varpaði stærstu sprengjunni

Í apríl gaf Hæstiréttur Bandaríkjanna svo grænt ljós á að breyta fjölmörgum kjördæmum Bandaríkjanna þar sem þeldökkir Bandaríkjamenn eða Bandaríkjamenn af latneskum uppruna eru í meirihluta. Kjósendur í slíkum kjördæmum eru líklegri til að kjósa Demókrata.

Sjá einnig: Repúblikanar vinna orrustu í kjördæmastríðinu

Staðan í kjördæmastríðinu svokallaða er nú, samkvæmt greiningu AP fréttaveitunnar, sú að Repúblikanar telja sig hafa skapað sextán ný sæti þar sem Repúblikani er líklegastur til að hljóta kjör, eftir breytingar á kjördæmum í Texas, Missouri, Norður-Karólínu, Ohio, Flórída, Tennesse, Louisiana og Alabama.

Demókratar telja sig hafa skapað sér sex sæti í Kaliforníu og Utah.

Breytingar Repúblikana í Indiana og Suður-Karólínu og breytingar Demókrata í Maryland fóru gegnum fulltrúadeildir ríkisþinga en voru ekki samþykktar í öldungadeildum. Hæstiréttur Virginíu stöðvaði breytingar Demókrata þar, þó þær hefðu verið samþykktar af kjósendum. Þá stöðvaði Hæstiréttur Bandaríkjanna einnig breytingar í New York sem Demókratar hefðu getað grætt eitt þingsæti á.

Því er staðan sú að Repúblikanar telja sig tíu sætum yfir Demókrötum.

Nærri því 145 milljónir manna, eða tveir af hverjum fimm íbúum Bandaríkjanna, búa í kjördæmum sem hefur verið breytt i aðdraganda kosninganna.

Binda einnig veikar vonir við öldungadeildina

Kannanir í Bandaríkjunum sýna að Demókratar njóta ákveðins forskots á Repúblikana hjá kjósendum. Slíkt hefur lengi verið raunin í kosningum sem þessum, eins og áður hefur komið fram.

Forskot þetta nær þó sjaldan í tveggja stafa tölur og óljóst er hvort slíkt forskot muni duga til að ná meirihluta í fulltrúadeildinni.

Í samantekt YouGov á landsvísu segjast 46 prósent kjósenda ætla að kjósa Demókrata í kjördæmum þeirra. Þá segjast 42 prósent ætla að kjósa Repúblikana.

Demókratar telja sig einnig eiga séns á því að ná meirihluta í öldungadeildinni eða í það minnsta saxa á nauman meirihluta Repúblikana. Í þeim kosningum eru engin kjördæmi heldur kjósa allir íbúar tiltekinna ríkja milli tveggja frambjóðenda.

Þar hafa Demókratar einnig upp bratta að sækja.

Eins og áður segir er kosið um þriðjung öldungadeildarsæta á hverjum þremur árum. Það eru 33 sæti. Demókratar þurfa að taka fjögur sæti af Repúblikönum til að ná meirihluta í öldungadeildinni.

Í síðustu forsetakosningum sigraði Trump með tíu prósentustigum eða meira í öllum nema tveimur af þeim ríkjum þar sem kosið er um sæti sem Repúblikani situr í.