Ís­land vísar veginn í beinni nýtingu jarð­hita

Þegar rætt er um orkuskipti er athyglin oft á raforku, vindorku og nýjum tæknilausnum. Minna fer fyrir umræðu um eina áhrifamestu orku- og loftslagslausn sem Ísland hefur byggt upp á síðustu öld, beina nýtingu jarðhita.

Fyrir Íslendinga er heitt vatn svo sjálfsagður hluti af daglegu lífi að við hugsum sjaldan út í þá umbyltingu á lífsgæðum sem nýting jarðhitans hafði í för með sér. Með jarðhitanum höfum við hitað heimili, skóla, sjúkrahús, sundlaugar og atvinnuhúsnæði án þess að reiða okkur á innflutt jarðefnaeldsneyti. Við höfum byggt upp samfélag sem nýtur meira orkuöryggis, meira orkusjálfstæðis og minni losunar en ella á hagkvæmara verði en flestar þjóðir.

Þessi árangur varð ekki til fyrir tilviljun. Hann er afrakstur framsýni fyrri kynslóða og áratuga markvissrar uppbyggingar þar sem stjórnvöld, sveitarfélög, orkufyrirtæki, vísindasamfélagið og atvinnulífið unnu saman að því að umbreyta íslensku samfélagi. Þessar fjárfestingar lögðu grunninn að einni merkustu orkuskiptasögu heims

Nú stendur heimurinn frammi fyrir sambærilegum áskorunum og Ísland glímdi við á sínum tíma. Ríki um allan heim leita leiða til að auka orkuöryggi, draga úr notkun jarðefnaeldsneytis og tryggja hagkvæmar orkulausnir fyrir heimili og atvinnulíf. Þar getur íslensk reynsla verið í lykilhlutverki.

Út er komin ný hvítbók um beina nýtingu jarðhita sem sýnir hvernig nýta má jarðvarma til að styðja við sjálfbær orkuskipti og verðmætasköpun. Hvítbókin var unnin í samstarfi fjölmargra aðila innan Grænvangs en hún dregur fram þá reynslu sem Ísland hefur aflað sér undanfarna áratugi og hvernig hún getur nýst öðrum þjóðum sem standa frammi fyrir sömu verkefnum.

En framtíð jarðhitans snýst ekki aðeins um að segja söguna af því sem þegar hefur verið gert. Hún snýst ekki síður um það sem við erum að gera núna.

Á Íslandi standa yfir fjölmörg verkefni sem miða að því að efla nýtingu jarðhita enn frekar. Stjórnvöld hafa hrundið af stað stærsta jarðhitaátaki þessarar aldar til að jafna leikinn í húshitunarkostnaði og tryggja fleiri landsmönnum aðgang að þessari hagkvæmu og endurnýjanlegu auðlind.

Samhliða fjárfesta orkufyrirtæki, sveitarfélög og atvinnulíf í rannsóknum á nýjum svæðum, þróun nýrrar borunar- og vinnslutækni og lausnum sem auka nýtingu varma sem áður var vannýttur. Jafnframt er unnið að uppbyggingu og eflingu hitaveitna á kaldari svæðum þannig að fleiri samfélög geti notið þeirra kosta sem felast í öruggri og hagkvæmri húshitun.

Þá gegnir jarðhitinn sífellt stærra hlutverki í nýsköpun og atvinnuuppbyggingu. Hann styður við gróðurhúsarækt, matvælaframleiðslu, fiskeldi og fjölbreytta iðnaðarstarfsemi. Með því skapast verðmæti, störf og útflutningstekjur sem byggja á sjálfbærri nýtingu innlendrar auðlindar og styrkja samkeppnishæfni landsins.

Þekkingin sem hefur byggst upp hér á landi er jafnframt orðin mikilvæg útflutningsvara. Íslensk fyrirtæki, ráðgjafar og sérfræðingar taka þátt í jarðhitaverkefnum víða um heim og aðstoða önnur ríki við að byggja upp hitaveitur, þróa jarðhitasvæði og nýta auðlindir sínar á sjálfbæran hátt.

Með því leggur Ísland ekki aðeins sitt af mörkum til alþjóðlegra orkuskipta heldur skapar einnig ný tækifæri fyrir íslenska þekkingu og sérfræðiþjónustu.

Þess vegna er mikilvægt að við höldum áfram að fjárfesta í rannsóknum, menntun, nýsköpun og innviðum á sviði jarðhita. Forysta Íslands byggist ekki eingöngu á því að búa yfir auðlindinni heldur á getu okkar til að þróa hana áfram, nýta hana skynsamlega og miðla þekkingunni til annarra.

Í þessari viku verður hvítbókin kynnt á World Geothermal Congress í Calgary í Kanada, þar sem íslensk fyrirtæki og stofnanir munu kynna lausnir sínar fyrir alþjóðlegum gestum og eiga samtal um tækifæri til aukins samstarfs á sviði orkuskipta. Þetta er mikilvægt tækifæri til að sýna hvað Ísland hefur fram að færa, en jafnframt áminning um að forysta er ekki varanlegt ástand heldur þarf stöðugt að rækta og endurnýja.

Í heimi þar sem eftirspurn eftir öruggri, hagkvæmri og hreinni orku fer ört vaxandi hefur Ísland einstakt tækifæri til að leiða áfram þróun beinnar jarðhitanýtingar. Með því að halda áfram uppbyggingu hér heima og styðja aðrar þjóðir í að nýta eigin jarðhitaauðlindir getum við skapað verðmæti, styrkt orkuskipti og sýnt í verki hvernig jarðhiti geti orðið hluti af lausninni á heimsvísu.

Höfundur er forstöðumaður Grænvangs. Grænvangur er samstarfsvettvangur atvinnulífs og stjórnvalda í loftslagsmálum og grænum lausnum.