Hugleiðing í tilefni að þjóðhátíðardegi Íslands: Grundvöllur sjálfstæðisins var barátta þeirra fátæku fyrir betra samfélagi Ágúst Valves Jóhannesson skrifar 17. júní 2026 13:46 Til hamingju með daginn kæru samlandar með þjóðhátíðardag Íslands. Þessi dagur varð ekki til að sjálfu sér, heldur vegna erfiðisvinnu þúsunda við að búa hér til samfélag sem gat kallað sig sjálfstætt og fullvalda ríki. Erfiðisvinna þessara þúsunda sem áttu uppruna sinn í örbyggð, fátæku bændasamfélagi sem gat vart sagt sig eiga í sig og á væri með inngöngu í Evrópusambandið gert að engu. Sú mikli uppgangur sem hófst með nýsköpun Einars Olgeirssonar og félaga með kaupum á síðutogurum sem bjó til fyrstu iðnaðarstarfsemi hér á landi yrði að engu með inngöngu í Evrópusambandið. Þegar talað er um lága vexti, sem eru alls ekki sjálfgefnir, lágri verðbólgu, sem heldur er ekki sjálfgefið þá bliknar slíkt í samanburði við það efnahagslega sjálfstæði sem upphófst með nýsköpuninni sem kostaði blóð, svita og tár forfeðra okkar og mæðra. Magnús Sigmundsson orti kvæðið Freyja sem hann söng svo með Karlakórnum Fjallabræðrum en í laginu segir: ,,Ég seldi þig. Fiskinn í sjónum og fjöreggin mín, grundirnar, fjöllin og vötnin þin. Fyrir hvað?“ Þjóð getur ekki kallað sig sjálfstæða sem ekki er sér sjálfbær efnahagslega. Fjöllin, vötnin, fiskurinn og slétturnar koma alltaf til með að vera sú grunnauðlind sem allar þjóðir þurfa að hafa til að byggja sig upp efnahagslega og um leið sitt sjálfstæði. Fyrrnefndur Einar Olgeirsson áttaði sig á því, enda fáir hérlendis sem var ákafari sjálfstæðismaður á sína vísu. Ekki sá Sjálfstæðismaður sem reiðubúinn er að selja undan landinu grunnauðlindirnar, heldur sá hann þörfina á því að þjóðin þyrfti á því að halda að hafa fullt forræði á sínum fjöreggjum til þess að öðlast sjálfstæði. Vísa Magnúsar snýst um þá heimssýn sem verður raunveruleg þegar þjóðin hefur verið svipt að fullu því sem hún vann svo ötullega að. Það er vinsælt hjá aðildarsinnum að brigsla þeim sem ekki eru á því að gangast erinda Evrópusambandsins í einu og öllu og gefa eftir vald sitt á efnahagsmálum, að vera undir hælnum á auðvaldi landsins eða aðhyllast gamaldags þjóðernisrembing. Um það snúastþessi mál ekki, á engan hátt. Aldrei. Sjálfstæðið byggist á því að hafa fullt forræði á sjálfum sér, grunnauðlindunum og sínum viðskipta- og efnahagslegu hagsmunum. Það er öllum ljóst að á Íslandi er margt í ólestri. Þjóðin þarf að fá á ný forræði á sínum fjöreggjum og krefjast réttlætis í forríku landi. Innganga í Evrópusambandið kemur ekki til með að breyta nokkru í þá átt. Heldur þvert á móti, það óréttlæti sem við þekkjum í nútímasamfélagi okkar verður boltað niður til fjarlægðrar framtíðar með inngöngu í Evrópusambandið. Sjálfstæð þjóð er upplýst þjóð og upplýst þjóð veit hvað hún á að gera 29. ágúst næstkomandi. Höfundur er stjórnmálafræðingur og starfar sem sjómaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein 17. júní Mest lesið Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir Skoðun Stokkið á (barna)vagninn Diljá Mist Einarsdóttir Skoðun Ábyrgðin er okkar allra Valdimar Víðisson Skoðun Opnum Skálafell Valdimar Breiðfjörð Birgisson Skoðun Að þora að spyrja og þola svarið Katrín Þrastardóttir Skoðun Ferðaþjónustunni hent fyrir rútu hallalausra fjárlaga Njáll Trausti Friðbertsson Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason Skoðun Hvar á gervigreind að vinna fyrir hið opinbera? Karl Steinar Óskarsson Skoðun Skoðun Skoðun Hvað borga ferðamenn fyrir nýtingu náttúru og innviða? Jóhannes Þór Skúlason skrifar Skoðun Fjölmiðlakreppan: Lýðræðishalli en ekki bara rekstrarvandi Stefán Jón Hafstein skrifar Skoðun The EU’s reduced attractiveness for prosperous countries Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Ábyrgðin er okkar allra Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Hvar á gervigreind að vinna fyrir hið opinbera? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Ferðaþjónustunni hent fyrir rútu hallalausra fjárlaga Njáll Trausti Friðbertsson skrifar Skoðun Virðismiðuð velferðarþjónusta Finnur Pálmi Magnússon skrifar Skoðun Skuldadagar í Reykjavík Björg Magnúsdóttir skrifar Skoðun Að þora að spyrja og þola svarið Katrín Þrastardóttir skrifar Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Um fitulag og burðarvirki – atlaga að velferð barna og unglinga í Reykjavík Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Stokkið á (barna)vagninn Diljá Mist Einarsdóttir skrifar Skoðun Opnum Skálafell Valdimar Breiðfjörð Birgisson skrifar Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir skrifar Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Sjá meira
Til hamingju með daginn kæru samlandar með þjóðhátíðardag Íslands. Þessi dagur varð ekki til að sjálfu sér, heldur vegna erfiðisvinnu þúsunda við að búa hér til samfélag sem gat kallað sig sjálfstætt og fullvalda ríki. Erfiðisvinna þessara þúsunda sem áttu uppruna sinn í örbyggð, fátæku bændasamfélagi sem gat vart sagt sig eiga í sig og á væri með inngöngu í Evrópusambandið gert að engu. Sú mikli uppgangur sem hófst með nýsköpun Einars Olgeirssonar og félaga með kaupum á síðutogurum sem bjó til fyrstu iðnaðarstarfsemi hér á landi yrði að engu með inngöngu í Evrópusambandið. Þegar talað er um lága vexti, sem eru alls ekki sjálfgefnir, lágri verðbólgu, sem heldur er ekki sjálfgefið þá bliknar slíkt í samanburði við það efnahagslega sjálfstæði sem upphófst með nýsköpuninni sem kostaði blóð, svita og tár forfeðra okkar og mæðra. Magnús Sigmundsson orti kvæðið Freyja sem hann söng svo með Karlakórnum Fjallabræðrum en í laginu segir: ,,Ég seldi þig. Fiskinn í sjónum og fjöreggin mín, grundirnar, fjöllin og vötnin þin. Fyrir hvað?“ Þjóð getur ekki kallað sig sjálfstæða sem ekki er sér sjálfbær efnahagslega. Fjöllin, vötnin, fiskurinn og slétturnar koma alltaf til með að vera sú grunnauðlind sem allar þjóðir þurfa að hafa til að byggja sig upp efnahagslega og um leið sitt sjálfstæði. Fyrrnefndur Einar Olgeirsson áttaði sig á því, enda fáir hérlendis sem var ákafari sjálfstæðismaður á sína vísu. Ekki sá Sjálfstæðismaður sem reiðubúinn er að selja undan landinu grunnauðlindirnar, heldur sá hann þörfina á því að þjóðin þyrfti á því að halda að hafa fullt forræði á sínum fjöreggjum til þess að öðlast sjálfstæði. Vísa Magnúsar snýst um þá heimssýn sem verður raunveruleg þegar þjóðin hefur verið svipt að fullu því sem hún vann svo ötullega að. Það er vinsælt hjá aðildarsinnum að brigsla þeim sem ekki eru á því að gangast erinda Evrópusambandsins í einu og öllu og gefa eftir vald sitt á efnahagsmálum, að vera undir hælnum á auðvaldi landsins eða aðhyllast gamaldags þjóðernisrembing. Um það snúastþessi mál ekki, á engan hátt. Aldrei. Sjálfstæðið byggist á því að hafa fullt forræði á sjálfum sér, grunnauðlindunum og sínum viðskipta- og efnahagslegu hagsmunum. Það er öllum ljóst að á Íslandi er margt í ólestri. Þjóðin þarf að fá á ný forræði á sínum fjöreggjum og krefjast réttlætis í forríku landi. Innganga í Evrópusambandið kemur ekki til með að breyta nokkru í þá átt. Heldur þvert á móti, það óréttlæti sem við þekkjum í nútímasamfélagi okkar verður boltað niður til fjarlægðrar framtíðar með inngöngu í Evrópusambandið. Sjálfstæð þjóð er upplýst þjóð og upplýst þjóð veit hvað hún á að gera 29. ágúst næstkomandi. Höfundur er stjórnmálafræðingur og starfar sem sjómaður.
Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun
Skoðun Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Um fitulag og burðarvirki – atlaga að velferð barna og unglinga í Reykjavík Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar
Ábyrgðin eftir 29. ágúst: Sölumenn efans, fargan ósanninda og ógegnsæir sjóðir Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun