Sumarsólstöður: Tími birtu, þakklætis og helgisiða Þuríður Stefánsdóttir skrifar 19. júní 2026 16:15 Á morgun eru sumarsólstöður, lengsti dagur ársins. Á Íslandi og víða á norðlægum slóðum ríkir birtan nánast allan sólarhringinn og minnir okkur á hve stórkostlegur riðmi náttúrunnar er. Að alast upp á Siglufirði, á einum nyrsta stað landsins, höfðu sumarsólstöður yfir sér ákveðna töfra. Sem unglingur, skipulögðum við ferðir út við göng (Strákagöng) til að horfa á sjóndeildarhringinn og sólsetrið. Fyrir framan okkur var ekkert nema Atlantshafið og sólin sveif rétt yfir hafinu rauðgullin og björt. Hún settist aldrei almennilega. Hún hékk bara þarna á mörkum dags og nætur. Enn í dag fæ ég hlýtt í hjartað þegar ég hugsa til baka. Í gegnum aldirnar hafa sumarsólstöður verið tími til að fagna lífinu, birtunni, gnægðinni og tengslum okkar við náttúruna. Þær bjóða okkur að staldra við og veita athygli að birtunni, bæði þeirri sem umlykur okkur og þeirri sem býr innra með okkur. Ein þjóðtrú sem ég man eftir úr æsku var að velta sér nakinn upp úr dögginni á sumarsólstöðum eða Jónsmessunótt. Talið var að döggin bæri með sér heilandi og endurnærandi kraft. Ég prófaði það einu sinni þegar ég var yngri. Hvort döggin hafi haft einhverja töframætti veit ég ekki, en ég man að mér fannst ég óvenju lifandi og þetta var alla vega skemmtilegt. Ef þig langar að heiðra sumarsólstöðurnar á morgun eru hér nokkrar einfaldar hugmyndir: Heilsaðu sólinni Vaknaðu snemma eða vertu vakandi fram á nótt og gefðu þér nokkrar mínútur til að njóta sólarupprásarinnar eða miðnætursólarinnar. Leyfðu þér að vera í þögninni og taka inn birtuna. Hugleiddu síðustu mánuði Taktu fram dagbók eða blað og skrifaðu niður hvað hefur vaxið og dafnað í lífi þínu það sem af er ári. Hvað ert þú þakklát fyrir? Hverju vilt þú hlúa að næstu mánuðina? Færðu náttúrunni þakkir Safnaðu blómum, fjöðrum, laufum eða steinum og búðu til litla þakkargjörð til náttúrunnar. Það þarf ekki að vera flókið. Aðalatriðið er ásetningurinn. Kveiktu á kerti Í mörgum hefðum tengjast sumarsólstöður eldi. Kveiktu á kerti og hugleiddu hvað færir þér birtu í lífinu. Þú getur líka skrifað niður eitthvað sem þú ert tilbúin að sleppa takinu á og brennt blaðið á öruggan hátt sem táknræna athöfn. Verðu tíma úti Kannski einfaldasta athöfnin af öllum. Farðu í göngutúr, sestu við sjóinn, hallaðu þér upp að tré eða leyfðu sólinni að verma húðina. Vertu bara til staðar. Sumarsólstöður minna okkur á að lífið er hringrás. Jafnvel þegar birtan er í hámarki er okkur boðið að njóta augnabliksins og þess sem er hér og nú. Hvernig sem þú velur að verja deginum á morgun vona ég að hann færi þér tengingu, þakklæti og kannski einhverja töfra. Sjálf mun ég fagna sumarsólstöðunum með öðrum hætti en áður. Við sólarupprás hér í Valencia mun ég taka þátt í athöfn á ströndinni. Þó hefðirnar séu aðrar en þær sem ég ólst upp við á Íslandi finnst mér tilgangurinn sá sami: að koma saman, heilsa sólinni og minnast tengsla okkar við náttúruna og einhvers sem er stærra en við sjálf. Ég mæti án allra væntinga, en með forvitni, opnum huga og þakklæti. Kannski er það líka falleg leið til að mæta sumarsólstöðunum. Hvaða hefðir eða trú sem við fylgjum er boðskapurinn kannski sá sami: að staldra við, njóta birtunnar og tengjast því sem skiptir mestu máli. Gleðilegar sumarsólstöður. Höfundur er áhugamanneskja um helgisiði og náttúrutengingu. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Mest lesið Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir Skoðun Einungis tvö kyn Helgi Hrafn Gunnarsson Skoðun Læsisáætlun án bóka Álfhildur Leifsdóttir,Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Aðförin gegn landsbyggðinni Fjóla St. Kristinsdóttir Skoðun Fyrir hvern erum við að pósta? Skoðun Námsmat, aðalnámskrá og fagleg ábyrgð skólastjóra Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun Er þetta ekki nóg? Sigurður Líndal Þórisson Skoðun Það er kominn tími á löggjöf um dánaraðstoð á Íslandi Ingrid Kuhlman Skoðun Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason Skoðun Þekkingin hefur aukist en hvað með þjónustuna? Hanna Birna Valdimarsdóttir Skoðun Skoðun Skoðun Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason skrifar Skoðun Þegar báðir græða Arnar Sigurðsson skrifar Skoðun Opið bréf til innviðaráðherra og atvinnuvegaráðherra Örvar Marteinsson skrifar Skoðun Hver króna skilar sér margfalt tilbaka! Nokkur dæmi um ráðdeild í rekstri Borgarbókasafnsins Guðrún Dís Jónatansdóttir skrifar Skoðun Bókaklúbbur borgarstjórans Michelle Spinei skrifar Skoðun Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir skrifar Skoðun Fyrir hvern erum við að pósta? skrifar Skoðun Nýi kaflinn í iðnsögunni Tinna Traustadóttir skrifar Skoðun Loftbrú: Ráðherra í 0% tengingu við landsbyggðina Ásta Kristín Pjetursdóttir skrifar Skoðun Er þetta ekki nóg? Sigurður Líndal Þórisson skrifar Skoðun Hver á takkana? Þegar aðrir snerta gömul sálræn sár Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Námsmat, aðalnámskrá og fagleg ábyrgð skólastjóra Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Orð eru ekki heldur stefna – opið bréf til bæjarstjóra Ölfuss Nichole Leigh Mosty skrifar Skoðun Aðeins annar hluti jöfnunnar er ekki nóg Sveinn Ólafsson skrifar Skoðun Einungis tvö kyn Helgi Hrafn Gunnarsson skrifar Skoðun Hvernig viljum við eldast? Janus Guðlaugsson skrifar Skoðun Þekkingin hefur aukist en hvað með þjónustuna? Hanna Birna Valdimarsdóttir skrifar Skoðun Læsisáætlun án bóka Álfhildur Leifsdóttir,Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Það er kominn tími á löggjöf um dánaraðstoð á Íslandi Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Aðförin gegn landsbyggðinni Fjóla St. Kristinsdóttir skrifar Skoðun Protocol 35: Could Iceland be right after all? Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Nei nú stækkar nefið þitt Gosi.. sönn frásögn Sonja Lind Eyglóardóttir skrifar Skoðun Við getum ekki mælt okkur út úr vandanum Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Fjölskyldulíf á eigin ábyrgð Svanfríður Bergvinsdóttir,Elsa Hrönn Gray Auðunsdóttir skrifar Skoðun Loftbrúin er fjárfesting í landsbyggðunum Rögnvaldur Guðmundsson skrifar Skoðun Loftbrúin á að jafna aðstöðumun – ekki auka hann Jóhanna Lilja Eiríksdóttir skrifar Skoðun Bruninn á Stuðlum og ábyrgð ríkisins Salvör Nordal skrifar Skoðun Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir skrifar Skoðun Mannréttindi eru ekki góðvild — þau eru góð stefna Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar Sjá meira
Á morgun eru sumarsólstöður, lengsti dagur ársins. Á Íslandi og víða á norðlægum slóðum ríkir birtan nánast allan sólarhringinn og minnir okkur á hve stórkostlegur riðmi náttúrunnar er. Að alast upp á Siglufirði, á einum nyrsta stað landsins, höfðu sumarsólstöður yfir sér ákveðna töfra. Sem unglingur, skipulögðum við ferðir út við göng (Strákagöng) til að horfa á sjóndeildarhringinn og sólsetrið. Fyrir framan okkur var ekkert nema Atlantshafið og sólin sveif rétt yfir hafinu rauðgullin og björt. Hún settist aldrei almennilega. Hún hékk bara þarna á mörkum dags og nætur. Enn í dag fæ ég hlýtt í hjartað þegar ég hugsa til baka. Í gegnum aldirnar hafa sumarsólstöður verið tími til að fagna lífinu, birtunni, gnægðinni og tengslum okkar við náttúruna. Þær bjóða okkur að staldra við og veita athygli að birtunni, bæði þeirri sem umlykur okkur og þeirri sem býr innra með okkur. Ein þjóðtrú sem ég man eftir úr æsku var að velta sér nakinn upp úr dögginni á sumarsólstöðum eða Jónsmessunótt. Talið var að döggin bæri með sér heilandi og endurnærandi kraft. Ég prófaði það einu sinni þegar ég var yngri. Hvort döggin hafi haft einhverja töframætti veit ég ekki, en ég man að mér fannst ég óvenju lifandi og þetta var alla vega skemmtilegt. Ef þig langar að heiðra sumarsólstöðurnar á morgun eru hér nokkrar einfaldar hugmyndir: Heilsaðu sólinni Vaknaðu snemma eða vertu vakandi fram á nótt og gefðu þér nokkrar mínútur til að njóta sólarupprásarinnar eða miðnætursólarinnar. Leyfðu þér að vera í þögninni og taka inn birtuna. Hugleiddu síðustu mánuði Taktu fram dagbók eða blað og skrifaðu niður hvað hefur vaxið og dafnað í lífi þínu það sem af er ári. Hvað ert þú þakklát fyrir? Hverju vilt þú hlúa að næstu mánuðina? Færðu náttúrunni þakkir Safnaðu blómum, fjöðrum, laufum eða steinum og búðu til litla þakkargjörð til náttúrunnar. Það þarf ekki að vera flókið. Aðalatriðið er ásetningurinn. Kveiktu á kerti Í mörgum hefðum tengjast sumarsólstöður eldi. Kveiktu á kerti og hugleiddu hvað færir þér birtu í lífinu. Þú getur líka skrifað niður eitthvað sem þú ert tilbúin að sleppa takinu á og brennt blaðið á öruggan hátt sem táknræna athöfn. Verðu tíma úti Kannski einfaldasta athöfnin af öllum. Farðu í göngutúr, sestu við sjóinn, hallaðu þér upp að tré eða leyfðu sólinni að verma húðina. Vertu bara til staðar. Sumarsólstöður minna okkur á að lífið er hringrás. Jafnvel þegar birtan er í hámarki er okkur boðið að njóta augnabliksins og þess sem er hér og nú. Hvernig sem þú velur að verja deginum á morgun vona ég að hann færi þér tengingu, þakklæti og kannski einhverja töfra. Sjálf mun ég fagna sumarsólstöðunum með öðrum hætti en áður. Við sólarupprás hér í Valencia mun ég taka þátt í athöfn á ströndinni. Þó hefðirnar séu aðrar en þær sem ég ólst upp við á Íslandi finnst mér tilgangurinn sá sami: að koma saman, heilsa sólinni og minnast tengsla okkar við náttúruna og einhvers sem er stærra en við sjálf. Ég mæti án allra væntinga, en með forvitni, opnum huga og þakklæti. Kannski er það líka falleg leið til að mæta sumarsólstöðunum. Hvaða hefðir eða trú sem við fylgjum er boðskapurinn kannski sá sami: að staldra við, njóta birtunnar og tengjast því sem skiptir mestu máli. Gleðilegar sumarsólstöður. Höfundur er áhugamanneskja um helgisiði og náttúrutengingu.
Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir Skoðun
Námsmat, aðalnámskrá og fagleg ábyrgð skólastjóra Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason Skoðun
Skoðun Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason skrifar
Skoðun Hver króna skilar sér margfalt tilbaka! Nokkur dæmi um ráðdeild í rekstri Borgarbókasafnsins Guðrún Dís Jónatansdóttir skrifar
Skoðun Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir skrifar
Skoðun Námsmat, aðalnámskrá og fagleg ábyrgð skólastjóra Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar
Skoðun Fjölskyldulíf á eigin ábyrgð Svanfríður Bergvinsdóttir,Elsa Hrönn Gray Auðunsdóttir skrifar
Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar
Mun Ísland missa af hundruðum milljarða? Einar Örn Ólafsson,Daði Pálsson,Jón Kjartan Jónsson,Steinþór Pálsson,Margrét Ágústa Sigurðardóttir Skoðun
Námsmat, aðalnámskrá og fagleg ábyrgð skólastjóra Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Ferkílómetrar eða fólk? Hagsmunir Hveragerðis í nýju orkufrumvarpi Lárus Jónsson,Jónas Guðnason Skoðun