Enda­laust þvaður gæti fælt kjós­endur frá

Nei eða já, af eða á. Þetta verður spurningin sem þjóðin stendur frammi fyrir eftir 56 daga þegar ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur spyr hvort hefja skuli á ný viðræður um aðild Íslands að Evrópusambandinu. Spurning sem hljómar nokkuð skýr en þingmenn deila enn um hvað þýði í raun og veru.

Sumir segja að verið sé að greiða atkvæði um aðild að sambandinu, aðrir að atkvæðagreiðslan snúist um það að hefja formlegar viðræður, sumir tala um óformlegar þreifingar og aðrir telja að einfaldlega sé verið að ,,kíkja í pakkann.''

„Þjóðaratkvæðagreiðslan sem er hér til umfjöllunar er auðvitað atkvæðagreiðsla um aðild,“ sagði Rósa Guðbjartsdóttir, þingmaður Sjálfstæðisflokks.

„Þjóðaratkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst ekki um aðild. Hún snýst um aðildarviðræður,“ sagði Pawel Bartozsek, þingmaður Viðreisnar.

„Það var ekki áhugi fyrir því að ræða það fyrir Alþingiskosningar að menn vildu ganga inn í Evrópusambandið,“ sagði Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins í Spursmálum hjá Morgunblaðinu.

„Það er ekki verið að tala um að ganga inn í Evrópusambandið,“ segir Jón Gnarr, þingmaður Viðreisnar þá.

„Það er verið að sækja um aðild að Evrópusambandinu,“ tekur Snorri aftur við.

„Það er bara verið að spyrja þjóðina,“ segir Jón Gnarr þá.

Ráðvilltur hugur segir nei

Guðmundur Heiðar Helgason, almannatengill hjá TVIST segir ekki nema von að landsmenn séu margir ruglaðir í rýminu þegar kemur að umræðu um þjóðaratkvæðagreiðsluna.

„Ef við horfum út frá þessari umræðu þá dettur mér í hug ákveðið lögmál í auglýsinga- og sölugeiranum sem er: Ráðvilltur hugur segir nei. Sem þýðir í raun að ef fólk hefur of marga valkosti eða of óskýrar upplýsingar þá endar það gjarnan í aðgerðarleysi. Þar af leiðandi myndir þú kannski ekki kaupa einhverja vöru.“

Geti leitt til aðgerðarleysis

Guðmundur segir að ef umræðan verður óskýr og sérstaklega ef fólki finnst á reiki um hvað kosið er þá skili það sér í þeirri niðurstöðu að fólk geti síður mætt á kjörstað eða að það segi nei í málinu. Og það hafi ekkert endilega með afstöðu fólks í málinu að gera heldur bara það að málið í heild sinni sé ekki nægilega skýrt.

Samtök spretta upp

Hreyfingar með eða á móti Evrópusambandinu hafa sprottið upp undanfarið. Rótgróin samtök voru fyrir á fleti eins og Evrópuhreyfingin og Heimssýn en fjöldi nýrra samtaka hafa bæst í flóruna. 

X-Nei eru samtök sem fimm ungliðahreyfingar þvert á hið pólitíska litróf stofnuðu á dögunum. Þeir sem segja nei en eru til vinstri í stjórnmálaskoðunum hafa einnig stofnað sína eigin hreyfingu og nýjasta dæmið er Áfram Íslands en stofnfundur samtakanna fer fram næsta mánudag. Sjá stendur fyrir: Segjum já í ágúst og var nýlega stofnað.

Skýr skilaboð

Guðmundur segir það ákveðna grundvallarreglu að ef fólk vilji selja öðrum einhverja afstöðu eða hugmynd sé mikilvægt að skilaboðin séu einföld og með eins fáum fullyrðingum og hægt er.

„Þannig þú velur þér gjarnan kannski einhverja eina lykilfullyrðingu og skilaboðin síðan kjarnast í kringum það. Bestu vörumerki heims eru mjög góð í þessu. Ef við hugsum út frá pólitík þá sjáum við t.d. að Obama var með slagorðið Change sem kjarnaði hans málstað og framboð. Trump gerði slíkt hið sama. Hann var með mjög grípandi slagorð sem kjarnaði hans boðskap.“

„Og ef við horfum t.d. til Brexit þá var það þannig að þeir sem vildu fara úr Evrópusambandinu voru með ákveðinn kjarna og pökkuðu sínum skilaboðum inn í að taka aftur stjórn á meðan þeir sem vildu vera voru oft svolítið óljósari. Töluðu um efnahagsáhættu sem var til staðar og fleira sem útþynnti svolítið skilaboðin. Ég er ekki að taka afstöðu til þess hvor hefur rétt eða rangt fyrir sér. Önnur skilaboðin voru eftirminnilegri, auðveldara að muna þau og svona tilfinningadrifnari. Á meðan hin urðu aðeins útþynntari.“