Fimm ríki for­dæma nýjar landtökubyggðir á Vestur­bakkanum

Í yfirlýsingu ríkjanna fimm eru áætlanir Ísraelsríkis sagðar óásættanlegar og þess krafist að ákvörðunin verði dregin til baka hið snarasta. Segja þau að fyrirætlanirnar grafi undan öllum áætlunum um frið og grafi undan stöðu Ísraels á alþjóðavettvangi.

Aðalritari Sameinuðu þjóðanna, Antonio Guterres, gaf einnig út yfirlýsingu þar sem hann sagði fyrirætlanirnar ógn við samfellt, samhangandi Palestínuríki. Þá gaf utanríkisráðherra Belgíu einnig út yfirlýsingu vegna málsins.

Landtaka Ísraelsmanna á palestínskum landsvæðum er ólögleg samkvæmt alþjóðalögum. Ísraelsk stjórnvöld höfðu, sökum þrýstings alþjóðasamfélagsins, haldið sig frá landtöku á hinu svokallaða E1-svæði áratugum saman.

Lykilstaðsetning svæðisins, milli Austur-Jerúsalem og Vesturbakkans, mun gera ísraelskum stjórnvöldum kleift að reka fleyg í yfirráðasvæði Palestínumanna og aðskilja byggðir þeirra í norðri og suðri á Vesturbakkanum.

Vilja gera úti um tveggja ríkja lausnina

Fyrirætlanir ríkisstjórnar Ísraels um landtökubyggðir á svæðinu voru fyrst kynntar í ágúst 2025. Við tilefnið sagði einn leiðtoga ríkisstjórnarinnar, fjármálaráðherrann Bezalel Smotrich, að með þessum aðgerðum mætti „grafa“ allar fyrirætlanir um tveggja ríkja lausn á deilu Ísraels og Palestínu. Í sérstakri athöfn mánuðinn eftir, þar sem áætlunin var kynnt og undirrituð, sagði Benjamín Netanyahu forsætisráðherra: „Það verður ekkert palestínskt ríki! Svæðið er okkar.“

Áætlunin hljóðaði upp á 3400 íbúðir og hafa nú verið gefin út útboðsgögn fyrir 1200 þeirra. Útboðsfrestur rennur út 19. október, átta dögum áður en gengið verður til þingkosninga í Ísrael.

Mannréttindasamtök fordæma

Mannréttindasamtökin Human Rights Watch hafa fordæmt ákvörðunina og segja hana áfram ýta undir aðskilnaðarstefnu (e. Apartheid) ísraelskra stjórnvalda. Þau fyrirtæki sem taki þátt í útborðsferlinu geri sig þar með samsek mannréttindabrotum, stríðsglæpum og glæpum gegn mannkyni, segir í yfirlýsingu samtakanna en uppbygging á svæðinu felur meðal annars í sér uppbyggingu vega, verslana og iðnaðarsvæðis auk húsnæðisuppbyggingarinnar.

Samtökin segjast hafa orðið vör við aukið ofbeldi ísraelsks landtökufólks á hendur Palestínumönnum frá því að núverandi ríkisstjórn tók við völdum árið 2022. Þá sýni skráning samtakanna aukinn hraða í útbreiðslu landtökubyggðanna og slíkt hið sama geri skýrsla á vegum Sameinuðu þjóðanna sem kom út í upphafi árs.