Ekki þurfi mikið til að EES-samningurinn rakni upp

Sunna Sæmundsdóttir og Elísabet Inga Sigurðardóttir ræddu við Eirík Bergmann, prófessor í stjórnmálafræði við Háskólann á Bifröst, um komandi þingvetur við þingsetningu í dag. 

Viðtalið í heild sinni má sjá í spilaranum hér að neðan. 

Eiríkur sagði að það blasi við að ríkisstjórnin sé í þrengri stöðu en hún var fyrir sumarið. Bæði sé efnahagsástandið ekki eins og hún hafi lagt upp með sem og hafi niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar áhrif. 

„Auðvitað eru erfiðleikar til staðar og erfiðleikar gera samstarf flóknara,“ sagði Eiríkur. 

„EES-samningurinn er ekki náttúrulögmál“

Auk þess séu stór og erfið mál í vændum á komandi þingvetri. Þar á meðal er hin umtalaða Bókun 35 sem eigi það til að taka yfir alla umræðuna á þingi. „Evrópusambandsaðildarvígínan virðist ætla að færast yfir á Bókun 35,“ segir Eiríkur.

Sjá einnig: Ætli að leggja á­herslu á bókun 35

Formlega muni umræðan um Bókun 35 ekki snúast um EES-samninginn en „það er hann sem er eigi að síður undir,“ sagði Eiríkur. Niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar um áframhaldandi aðildarviðræður við Evrópusambandið hafi breytt stöðu Íslands gagnvart EES-samningum.

Í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar hafi menn talað um EES-samninginn sem óhagganlegan fasta en svo sé ekki. „EES-samningurinn er ekki náttúrulögmál,“ sagði Eiríkur.

„Fyrst að Ísland mun ekki sækja um aðild að Evrópusambandinu verður ekki hægt að leysa þetta mál í aðildarsamningi eins og planið virðist hafa verið.“

Nú þegar afstaða Íslands liggi skýrt fyrir sé líklegt að Evrópusambandið krefji Ísland að nýju um að uppfylla þær skuldbindingar sem það hafi undirgengist.

Ef Ísland uppfylli ekki þær skuldbindingar muni EES-samningurinn ekki gilda til langframa og ekki þurfi mikið til að setja „dómínóið af stað.“

„Ef málið fellur þá er ferlið þannig að Evrópusambandið tekur málið til skoðunar. Reglan er sú að það á að segja upp þeim hluta EES-samningsins sem gerðin nær til. En þar sem gerðin [Bókun 35] er grundvallargerð raknar allur EES-samninguinn upp og verður í rauninni að engu.

Það er eiginlega endastöð þess að uppfylla ekki þessa skuldbindingu sem við höfum undirgengist. Hvort menn kunni að finna einhverjar aðrar leiðir í einhverjum samningum við Evrópusambandið sé ég ekki í fljótu bragði,“ sagði Eiríkur.

Það sem gerist í millitíðinni ráði för

Auk Evrópumálanna sé ýmislegt utan landsteinanna sem muni hafa afgerandi áhrif á þingveturinn að mati Eiríks. Svo sem átök víða í heiminum og myndbirting Bandaríkjaforseta af korti þar sem Ísland, auk Grænlands og allrar Norður-Ameríku, er þakið fánalitum Bandaríkjanna sem vakti ugg meðal margra.

„Við getum lagt upp með alls konar áætlanir en svo er það sem gerist í millitíðinni sem ræður för,“ sagði Eiríkur.