Ég vil ekki kosningar um mögulega ESB umsókn í haust Gunnar Ármannsson skrifar 18. mars 2026 10:18 Fyrir þessa skoðun mína mega þeir sem vilja uppnefna mig sem part af skrýmsladeild, ég sé með fasískar eða kommúnískar skoðanir, ég sé sjálfskipaður sérfræðingur, ég sé einfeldningur, lýðskrumari, loddari, kverúlant eða Trumpisti. En það er ekki málefnalegt. Með þessari skoðun minni er ég ekki að vanvirða þjóðina og lýðræðið og í þessari skoðun minni felst ekki forræðishyggja. Og á endanum treysti ég fólkinu í landinu til að ákveða þetta. Ég er bara ekki sammála aðferðafræðinni sem á að bjóða uppá. Evrópusambandsaðild var ekki kosningamál fyrir síðustu kosningar nema hjá einum flokki. Sem fékk um 15% atkvæða. Við þessar aðstæður finnst mér fráleitt að fara í einhverjar Evrópusambandsviðræður. Málið myndi hins vegar horfa öðru vísi við ef Evrópusambandsaðild væri á dagskrá í aðdraganda kosninga. Þá geta þeir flokkar sem það vilja talað máli sínu um þá aðild og ef niðurstaða kosninga felur í sér að tveir eða fleiri flokkar sem vilja aðildarviðræður fá yfir 50% atkvæða og mynda stjórn þá þarf enga þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður á þeim tímapunkti. Þá hafa landsmenn í raun þegar kosið um að þeir vilji fara í viðræður. Í kjölfarið gætu þessir flokkar farið í viðræður og reynt að ná þeirri bestu niðurstöðu sem þeir treysta sér til. Að fenginni bestu mögulegu niðurstöðu liggur fyrir ”hvað er í pakkanum.” Þá er eðlilegt að setja slíka niðurstöðu í þjóðaratkvæðgreiðslu. Þá liggja allar upplýsingar fyrir og fólk getur myndað sér skoðun á grundvelli fyrirliggjandi staðreynda. Myndi þjóðin samþykkja aðild að Evrópusambandinu við þessar aðstæður er óumdeilt að það þarf að breyta stjórnarskránni. Þá gætu stjórnvöld lagt til þær breytingar sem þarf og samþykkt. Við þær aðstæður þarf samkvæmt stjórnskipun okkar að rjúfa þing og kjósa aftur til Alþingis. Ef þær kosningar myndu leiða til þess að flokkar sem eru samþykkir aðild að Evrópusambandinu ná meirihluta þá samþykkja þeir stjórnarskrárbreytingarnar aftur og þá er hægt að klára Evrópusambands inngönguna. Samkvæmt þessari aðferðafræði fær þjóðin að kjósa þrisvar. Það er alvöru lýðræðisveisla. Að mínu mati er þjóðaratkvæðagreiðsla þann 29. ágúst nk. álíka gagnleg og að láta áhangendur FH og Hauka kjósa um það hvort liðið á að vinna. Flestir eru fyrirfram búnir að móta sér afstöðu og þeir sem eru það ekki munu aldrei fá fullkomlega óbrenglaðar og sannar upplýsingar til að byggja afstöðu sína á. Hvort sem kosið verður í haust eða þeirri aðferðafræði verði beitt sem mér hugnast betur þá mun ég segja nei við Evrópusambandsaðild. Og þá skiptir í mínum huga ekki máli hvað verður í pakkanum. Ástæðan er sú að ég vil ekki afsala mér neinum hluta af sjálfstæði þjóðarinnar í hendur stofnana Evrópusambandsins. Orðræðan um ”fullveldisafsal” og ”sjálfstæðisafsal” er í raun að ákveðnu leyti villandi og virðist sem fólk leggi mismunandi skilning í þessi orð. En það liggur þó væntanlega fyrir að þjóð sem hefur engu sjálfstæði afsalað er 100% sjálfstæð? Og ef hún afsalar sér þó ekki væri nema 1%, eða litlum hluta án skilgreiningar, þá er hún ekki lengur 100% sjálfstæð. Og síðan er hægt að deila um það hversu miklu sjálfstæði er óhætt að afsala án þess að glata sjálfstæðinu. Engu eða kannski smá? Og hvað má þetta ”smá” vera mikið? Meira að segja Kolbrún Þórdís Reykjafjörð Gylfadóttir, fyrrverandi varaformaður Sjálfstæðisflokksins, upplýsir um þetta í grein sinni í Morgunblaðinu síðasta sunnudag, sem margir mæra, m.a. höfundur Viðreisnar og fyrrum fjármálaráðherra, með því að segja: “Það er hins vegar hárrétt að í aðild fælist valdaframsal, sem stjórnarskrá okkar heimilar ekki.” Hagsæld Íslendinga hefur ekki falist í því að einangra sig frá öðrum þjóðum. Heldur þvert á móti með því að gera sig gildandi á alþjóðavettvangi með því að gera marga og víðtæka alþjóðasamninga um viðskipti og samstarf. Þar er EES samningurinn tvímælalaust sá stærsti og áhrifamesti. En að auki má nefna ótal samninga í gegnum EFTA við lönd í Evrópu, Ameríku, Asíu og Afríku. Sérsamninga við ESB, Kína, Færeyjar, Grænland og Bretland. TIFA samstarf við USA sem felur í sér sérstakan ramma fyrir samráð og samstarf í viðskiptum og fjárfestingum. Framangreinda samninga höfum við gert án þess að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að halda áfram á sömu braut – án nokkurs sjálfstæðisafsals. Og það er strámennska að blanda Bjarti í Sumarhúsum inn í þessa umræðu. Hann vildi ekkert samstarf eða samvinnu. Höfundur er lögmaður. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Gunnar Ármannsson Skoðun: Þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald ESB-viðræðna Mest lesið Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson Skoðun Skoðun Skoðun Allir ósáttir við PISA – en hvað er hægt að gera? Fanný Gunnarsdóttir skrifar Skoðun Örvæntingafullir karlar Ebba Margrét Magnúsdóttir skrifar Skoðun Endurreisa þarf Kennaraháskólann Jón Bjarnason skrifar Skoðun Loksins úr mínus í plús Daði Már Kristófersson skrifar Skoðun Hreyfing skiptir sköpum – fyrir og eftir heilablóðfall Guðbjörg Þóra Andrésdóttir skrifar Skoðun Við vissum að þetta myndi gerast Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Betri gögn, minni stjórnsýsla? Karl Steinar Óskarsson skrifar Skoðun Eru tómstundir allra? Margrét Júlía Rafnsdóttir skrifar Skoðun Öryggisnet í 90 ár! Unnur Sverrisdóttir skrifar Skoðun Þrautseigja í framlínunni Sigríður Björk Þormar skrifar Skoðun Hjartaendurhæfing er fjárfesting Kristín E. Hólmgeirsdóttir,María Barbara Árnadóttir skrifar Skoðun Hvaða gervigreind og skýjaþjónustur mega opinberir aðilar nota? Karl Thoroddsen skrifar Skoðun Hvenær hættum við að vera þjóð? Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Hver ertu þegar yfirmaðurinn fer út úr herberginu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Fjárfestum í heilsu – Alþjóðlegur dagur sjúkraþjálfunar Gunnlaugur Már Briem skrifar Skoðun Varnir frá 2019, ógnir frá 2026 Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Hvað varð um það að vilja betri heim? Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Sjálfbærni í heimi glötunar Kristján Logason skrifar Skoðun Ert þú kannski frábær í ofbeldisforvörnum barna? Alfa Dröfn Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Gleðilegan dag læsis Auður Soffíu Björgvinsdóttir skrifar Skoðun Engin miskunn hjá Reykjavíkurborg Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar Skoðun Brjóstagjöf er svoddan streð… Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Stækkum kökuna í stað þess að sneiða hana þynnra Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Er þetta ásættanleg frammistaða íslenskrar stjórnsýslu? Þorsteinn Narfason skrifar Skoðun Forsjálni því þetta reddast ekki Gunnar Hersveinn skrifar Skoðun Flokkur fólksins og fjárlögin Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Svargrein við grein Hauks Arnþórssonar Jón Sigurgeirsson skrifar Skoðun Sjálfstæðisflokkurinn og Bókun 35. Fullveldi eftir hentugleikum? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Hvar er náungakærleikurinn? Steindór J. Erlingsson skrifar Sjá meira
Fyrir þessa skoðun mína mega þeir sem vilja uppnefna mig sem part af skrýmsladeild, ég sé með fasískar eða kommúnískar skoðanir, ég sé sjálfskipaður sérfræðingur, ég sé einfeldningur, lýðskrumari, loddari, kverúlant eða Trumpisti. En það er ekki málefnalegt. Með þessari skoðun minni er ég ekki að vanvirða þjóðina og lýðræðið og í þessari skoðun minni felst ekki forræðishyggja. Og á endanum treysti ég fólkinu í landinu til að ákveða þetta. Ég er bara ekki sammála aðferðafræðinni sem á að bjóða uppá. Evrópusambandsaðild var ekki kosningamál fyrir síðustu kosningar nema hjá einum flokki. Sem fékk um 15% atkvæða. Við þessar aðstæður finnst mér fráleitt að fara í einhverjar Evrópusambandsviðræður. Málið myndi hins vegar horfa öðru vísi við ef Evrópusambandsaðild væri á dagskrá í aðdraganda kosninga. Þá geta þeir flokkar sem það vilja talað máli sínu um þá aðild og ef niðurstaða kosninga felur í sér að tveir eða fleiri flokkar sem vilja aðildarviðræður fá yfir 50% atkvæða og mynda stjórn þá þarf enga þjóðaratkvæðagreiðslu um viðræður á þeim tímapunkti. Þá hafa landsmenn í raun þegar kosið um að þeir vilji fara í viðræður. Í kjölfarið gætu þessir flokkar farið í viðræður og reynt að ná þeirri bestu niðurstöðu sem þeir treysta sér til. Að fenginni bestu mögulegu niðurstöðu liggur fyrir ”hvað er í pakkanum.” Þá er eðlilegt að setja slíka niðurstöðu í þjóðaratkvæðgreiðslu. Þá liggja allar upplýsingar fyrir og fólk getur myndað sér skoðun á grundvelli fyrirliggjandi staðreynda. Myndi þjóðin samþykkja aðild að Evrópusambandinu við þessar aðstæður er óumdeilt að það þarf að breyta stjórnarskránni. Þá gætu stjórnvöld lagt til þær breytingar sem þarf og samþykkt. Við þær aðstæður þarf samkvæmt stjórnskipun okkar að rjúfa þing og kjósa aftur til Alþingis. Ef þær kosningar myndu leiða til þess að flokkar sem eru samþykkir aðild að Evrópusambandinu ná meirihluta þá samþykkja þeir stjórnarskrárbreytingarnar aftur og þá er hægt að klára Evrópusambands inngönguna. Samkvæmt þessari aðferðafræði fær þjóðin að kjósa þrisvar. Það er alvöru lýðræðisveisla. Að mínu mati er þjóðaratkvæðagreiðsla þann 29. ágúst nk. álíka gagnleg og að láta áhangendur FH og Hauka kjósa um það hvort liðið á að vinna. Flestir eru fyrirfram búnir að móta sér afstöðu og þeir sem eru það ekki munu aldrei fá fullkomlega óbrenglaðar og sannar upplýsingar til að byggja afstöðu sína á. Hvort sem kosið verður í haust eða þeirri aðferðafræði verði beitt sem mér hugnast betur þá mun ég segja nei við Evrópusambandsaðild. Og þá skiptir í mínum huga ekki máli hvað verður í pakkanum. Ástæðan er sú að ég vil ekki afsala mér neinum hluta af sjálfstæði þjóðarinnar í hendur stofnana Evrópusambandsins. Orðræðan um ”fullveldisafsal” og ”sjálfstæðisafsal” er í raun að ákveðnu leyti villandi og virðist sem fólk leggi mismunandi skilning í þessi orð. En það liggur þó væntanlega fyrir að þjóð sem hefur engu sjálfstæði afsalað er 100% sjálfstæð? Og ef hún afsalar sér þó ekki væri nema 1%, eða litlum hluta án skilgreiningar, þá er hún ekki lengur 100% sjálfstæð. Og síðan er hægt að deila um það hversu miklu sjálfstæði er óhætt að afsala án þess að glata sjálfstæðinu. Engu eða kannski smá? Og hvað má þetta ”smá” vera mikið? Meira að segja Kolbrún Þórdís Reykjafjörð Gylfadóttir, fyrrverandi varaformaður Sjálfstæðisflokksins, upplýsir um þetta í grein sinni í Morgunblaðinu síðasta sunnudag, sem margir mæra, m.a. höfundur Viðreisnar og fyrrum fjármálaráðherra, með því að segja: “Það er hins vegar hárrétt að í aðild fælist valdaframsal, sem stjórnarskrá okkar heimilar ekki.” Hagsæld Íslendinga hefur ekki falist í því að einangra sig frá öðrum þjóðum. Heldur þvert á móti með því að gera sig gildandi á alþjóðavettvangi með því að gera marga og víðtæka alþjóðasamninga um viðskipti og samstarf. Þar er EES samningurinn tvímælalaust sá stærsti og áhrifamesti. En að auki má nefna ótal samninga í gegnum EFTA við lönd í Evrópu, Ameríku, Asíu og Afríku. Sérsamninga við ESB, Kína, Færeyjar, Grænland og Bretland. TIFA samstarf við USA sem felur í sér sérstakan ramma fyrir samráð og samstarf í viðskiptum og fjárfestingum. Framangreinda samninga höfum við gert án þess að afsala okkur hluta af sjálfstæði okkar. Ég er þeirrar skoðunar að við eigum að halda áfram á sömu braut – án nokkurs sjálfstæðisafsals. Og það er strámennska að blanda Bjarti í Sumarhúsum inn í þessa umræðu. Hann vildi ekkert samstarf eða samvinnu. Höfundur er lögmaður.
Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson Skoðun
Skoðun Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson skrifar
Bókun 35, ESA og stjórnarskrá Íslands — hvenær verður EES samningurinn stjórnarskrárlega ólýðræðislegur? Eggert Guðmundsson Skoðun