Segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum Smári Jökull Jónsson skrifar 22. júní 2026 12:05 Ástþóra Kristinsdóttir er sérfræðingur í ofbeldismálum hjá Þróunarmiðstöð heilsugæslunnar. Vísir/Heilsugæslan/Vilhelm Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum landsins en boðað hefur verið til samfélagmiðlaátaks um kyrkingartak. Margir unglingar telji það hluta af eðlilegu kynlífi. Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“ Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Maðurinn sem lést var Íslendingur Innlent Syrgja starfsmann sem lést í slysi Innlent Kallar Ólaf Ragnar „Rússagælu“ Innlent „Ég elska Obbu“ Innlent Lést eftir alvarlegt slys á Gæsavatnaleið Innlent Biður Jón afsökunar Innlent Móðir ósátt við að bara aprílbörn fái ekki RS-bóluefni Innlent „Vitum ekki hvaða skrímsli er verið að skapa“ Innlent Flúði táragas lögreglu í Nice Innlent Fleiri foreldrar sem störfuðu í EES geti átt rétt á skaðabótum Innlent Fleiri fréttir Syrgja starfsmann sem lést í slysi Maðurinn sem lést var Íslendingur Kallar Ólaf Ragnar „Rússagælu“ Fleiri foreldrar sem störfuðu í EES geti átt rétt á skaðabótum Flúði táragas lögreglu í Nice Íslendingur í Frakklandi og ekki bjóða góðan dag „Ég elska Obbu“ Gaus úr úðarakerfi í Mjóddinni Þorgerður Katrín í ítarlegu viðtali Móðir ósátt við að bara aprílbörn fái ekki RS-bóluefni Einn handtekinn vegna líkamsárásar í miðbænum Popúlismi og einangrunarhyggja ógnar loftslagsaðgerðum Biður Jón afsökunar „Vitum ekki hvaða skrímsli er verið að skapa“ Komi til greina að nýta gervigreind í námsgagnagerð Ari nýr formaður Ungra vinstri grænna Farið að hvessa: „Veðrið er ekkert svo slæmt en ekkert sérstakt heldur“ Lést eftir alvarlegt slys á Gæsavatnaleið Engin yfirsýn hvort það séu Tik Tok-myndbönd eða klám sem eigi að geyma Leggi línuna að samþykki veiti rétt til að stórskaða fólk Vara við „perragleraugum“ Þyrlan kölluð út vegna slyss á hálendinu Kannast ekki við lýsingar Jóns Bakar til góðs næsta sólarhringinn Þakplötur að losna af íþróttahúsi í Grundarfirði Skoða viðbrögð við rannsókn á Ölgerðinni Minna á útgáfu nafnskírteina vegna rannsóknar lögreglu Eldur í lyftara í álverinu í Straumvík Tveir reyndu að flýja lögreglu á fótum eftir eftirför „Fylgjumst grannt með framvindu mála“ Sjá meira
Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“
Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Maðurinn sem lést var Íslendingur Innlent Syrgja starfsmann sem lést í slysi Innlent Kallar Ólaf Ragnar „Rússagælu“ Innlent „Ég elska Obbu“ Innlent Lést eftir alvarlegt slys á Gæsavatnaleið Innlent Biður Jón afsökunar Innlent Móðir ósátt við að bara aprílbörn fái ekki RS-bóluefni Innlent „Vitum ekki hvaða skrímsli er verið að skapa“ Innlent Flúði táragas lögreglu í Nice Innlent Fleiri foreldrar sem störfuðu í EES geti átt rétt á skaðabótum Innlent Fleiri fréttir Syrgja starfsmann sem lést í slysi Maðurinn sem lést var Íslendingur Kallar Ólaf Ragnar „Rússagælu“ Fleiri foreldrar sem störfuðu í EES geti átt rétt á skaðabótum Flúði táragas lögreglu í Nice Íslendingur í Frakklandi og ekki bjóða góðan dag „Ég elska Obbu“ Gaus úr úðarakerfi í Mjóddinni Þorgerður Katrín í ítarlegu viðtali Móðir ósátt við að bara aprílbörn fái ekki RS-bóluefni Einn handtekinn vegna líkamsárásar í miðbænum Popúlismi og einangrunarhyggja ógnar loftslagsaðgerðum Biður Jón afsökunar „Vitum ekki hvaða skrímsli er verið að skapa“ Komi til greina að nýta gervigreind í námsgagnagerð Ari nýr formaður Ungra vinstri grænna Farið að hvessa: „Veðrið er ekkert svo slæmt en ekkert sérstakt heldur“ Lést eftir alvarlegt slys á Gæsavatnaleið Engin yfirsýn hvort það séu Tik Tok-myndbönd eða klám sem eigi að geyma Leggi línuna að samþykki veiti rétt til að stórskaða fólk Vara við „perragleraugum“ Þyrlan kölluð út vegna slyss á hálendinu Kannast ekki við lýsingar Jóns Bakar til góðs næsta sólarhringinn Þakplötur að losna af íþróttahúsi í Grundarfirði Skoða viðbrögð við rannsókn á Ölgerðinni Minna á útgáfu nafnskírteina vegna rannsóknar lögreglu Eldur í lyftara í álverinu í Straumvík Tveir reyndu að flýja lögreglu á fótum eftir eftirför „Fylgjumst grannt með framvindu mála“ Sjá meira