Síðustu her­mennirnir fara frá Írak, aftur

Joe Biden, síðasti forseti Bandaríkjanna, samþykkti árið 2024 samkomulag við ráðamenn í Írak um það að bandarískir hermenn létu írakska herinn taka yfir herstöðvar þeirra í landinu. Donald Trump, núverandi forseti, er að framfylgja því samkomulagi á sama tíma og hann er í stríði gegn klerkastjórninni í Íran.

Síðustu 2.500 hermennirnir eiga að fara frá Írak á morgun, 30. september. Markar það endalok aðgerða Bandaríkjanna gegn Íslamska ríkinu, sem kallaðist „Operation Inherent Resolve“ og hefur staðið yfir í um tólf ár.

Tækifæri fyrir ISIS-liða

Eins og frægt er gerðu Bandaríkjamenn innrás í Írak árið 2004 og fóru þaðan árið 2011. Þeir sneru svo aftur árið 2014 til að berjast við vígamenn Íslamska ríkisins.

Reuters hefur eftir írökskum öryggissérfræðingum að með þessu sé líklegt að áhrif klerkastjórnarinnar í Írak muni aukast til muna og að brottflutningur Bandaríkjanna feli einnig í sér tækifæri fyrir vígahópa eins og Íslamska ríkið. Vigamenn Íslamska ríkisins eru enn að störfum, ef svo má segja, í Írak.

Sjá einnig: „Dr. Jihad“ sem talinn var dáinn vill aftur til Ástralíu

Einn umræddra sérfræðinga, sem heitir Jasim al-Bahadli, segir að vera bandarískra hermanna í Írak hafi lengi þjónað sem mótvægi gegn áhrifum klerkastjórnarinnar í Íran og vígahópa á hennar vegum í Írak.

Hann spáir því að með brottför Bandaríkjamanna muni þessir hópar reyna að ná enn meiri ítökum á íröksku samfélagi.

„Sögulegur sigur“

Þegar Íslamska ríkið stakk upp kollinum og lagði undir sig stóran hluta Írak og Sýrlands voru í Írak stofnaðir margir vígahópar skipaðir sjítum. Þessar sveitir eru kallaðar PMF-sveitirnar (popular mobalization force) og hafa margar þeirra verið studdar af klerkastjórninni í Íran.

Tæknilega séð heyra þær undir írakska herinn en leiðtogar þeirra taka við skipunum frá Tehran og eru sumar þeirra skilgreindar sem hryðjuverkasamtök af yfirvöldum í Bandaríkjunum.

PMF-sveitirnar sem tengjast Íran eru kallaðar „Íslamska mótspyrnuhreyfingin í Írak“ en Abu Mojtaba al-Yasiri, leiðtogi regnhlífarsamtakanna, segir að brottför bandarískra hermanna frá Írak sé „sögulegur sigur“ fyrir hans fólk og alla „heiðarlega Íraka“. Um stærðarinnar ósigur sé að ræða fyrir Bandaríkin.

„Þann 30. september munum við fagna því að svörtum kafla í sögu Íraks ljúki og að hernámsliðinu hafi mistekist að koma vilja sínum fram við þjóð okkar,“ sagði hann í samtali við Reuters.

Hann bætti við að Írakar hefðu sannað að fullveldi þeirra gæti ekki verið tryggt af erlendum aðilum, heldur eingöngu af mótspyrnuöflunum og þjóðinni sjálfri.

Ólíklegt að stærstu hóparnir leggi niður vopn

Renad Mansour, annar sérfræðingur í málefnum Írak, sagði í samtali við DW að ráðamenn í Baghdad þyrftu nú að leggja áherslu á að sýna fram á að Írakar vildu áfram vera álitnir bandamenn Bandaríkjanna, að þeir yrðu ekki settir í sömu körfu og klerkastjórnin í Íran.

Samkomulag Íraka og Bandaríkjamanna felur í sér að ráðamenn í Írak eiga í raun að afvopna fjölmarga vígahópa landsins og þar á meðal PMF-sveitirnar og Íslömsku mótspyrnuhreyfinguna, eða koma þeim undir beina stjórn írakska hersins. Þetta átti að gerast samhliða brottför bandarískra hermanna.

Leiðtogar nokkurra þessara valdamiklu hópa hafa þegar hafnað því að leggja niður vopn eða fylgja skipunum írakskra herforingja. Öflugasti hópurinn kallast Kataib Hezbollah en ítrekað hefur komið til átaka milli meðlima þessa hóps og Bandaríkjamanna.

Sjá einnig: Felldu einn af leiðtogum Kataib Hezbollah í drónaárás

Ali al-Zaidi, forsætisráðherra Írak, tilkynnti í síðustu viku að þeirri áætlun hefði verið frestað. Nú væri vonast til þess að vinnunni gæti verið lokið fyrir júnílok á næsta ári.

Mansour segir það ekki koma sér á óvart að ríkisstjórnin hafi lýst yfir frestun á afvopnuninni. Stjórnmálalandslag Írak sé gífurlega flókið og pólitísk öfl í landinu séu beintengd vopnavaldi. Þess vegna sé erfitt að sjá fyrir sér miklar breytingar á þessu sviði á næstunni.