Mikil­vægi Ís­lands eykst með nýrri að­gerð NATO á norður­slóðum

Atlantshafsbandalagið hefur formlega hleypt af stokkunum verkefninu Vörður norðurslóða (e. Arctic Sentry) sem er ætlað að auka eftirlit og umsvif hersveita og efla viðbragðsgetu bandalagsins í norðri. Utanríkisráðherra er mætt til Brussel og segir að Íslendingar muni finna fyrir hinu aukna umfangi.

Mark Rutte, framkvæmdastjóri NATO, tilkynnti formlega um verkefnið á blaðamannafundi í dag en á morgun er á dagskrá fundur varnarmálaráðherra bandalagsins þar sem rætt verður um þessa aðgerð, samstöðu með Úkraínu og þær skuldbindingar NATÓ-ríkjanna til framlaga til hernaðarmála.

Samkvæmt Reuters er Vörður norðurslóða hluti af samkomulagi Ruttes og Donalds Trump Bandaríkjaforseta um að NATÓ myndi gegna veigameira hlutverki á norðurslóðum. Þeir hafi komið sér saman um þetta þegar Grænlandsmálið stóð sem hæst á fundinum í Davos í síðasta mánuði. Þá myndu fulltrúar Danmerkur, Bandaríkjanna og Grænlands funda áfram um framtíð Grænlands. Á blaðamannafundi Rutte í dag greindi hann frá því hvers vegna bandalagið hefði fundið sig knúið til að ráðast í þessa aðgerð á norðurslóðum.

„Í ljósi aukinna hernaðarumsvifa Rússlands og vaxandi áhuga Kína á norðurslóðum var brýnt að við gripum til frekari ráðstafana. Þess vegna höfum við nú, fyrir tveimur klukkustundum, hleypt af stokkunum verkefninu Vörður norðurslóða.“

„Vörður norðurslóða nýtir styrk bandalagsins með því að sameina starfsemi NATO og bandamanna á norðurslóðum í eina yfirgripsmikla aðgerðaáætlun fyrir svæðið,“ sagði Rutte.

Bretar taka þátt í verkefninu og hafa tilkynnt um tvöföldun herafla síns í Noregi á næstu þremur árum.

„Við munum einnig byggja upp heildstæðari mynd af hugsanlegum áskorunum á norðurslóðum svo hægt sé að bregðast hratt og örugglega við hvers kyns veikleikum,“ sagði Rutte.

Aukið eftirlit og umfang í þágu íslenskra öryggishagsmuna

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra er mætt til Brussel til að vera viðstödd umræddan varnarmálaráðherrafund NATÓ á morgun. Hún segir að Íslendingar muni finna fyrir norðurslóðaverkefninu því það kalli á aukið umfang. Það sé í þágu íslenskra öryggishagsmuna.

„Við munum sjá að það verði hugsanlega meira umfang og mikilvægi okkar framlags fari vaxandi og við eigum eftir að sjá hugsanlega meiri umferð um Keflavík og á þessu svæði sem þjónustar þetta mikla öryggissvæði.“

Hún var spurð hvort hún væri sama sinnis og Rutte; hvort ógnin frá Rússlandi – og mögulega Kína – væri slík að grípa þyrfti til aðgerða.

„Ég tel fyllsta tilefni til þess að hafa svona árveknisaðgerð, eins og Arctic sentry er, til að samhæfa okkur, samhæfa bandalagsþjóðirnar og auka eftirlit og viðveru allra þessara bandalagsþjóða á norðurslóðum. Það eykur líka öryggi okkar Íslendinga.“

Rússar hafa í hótunum

Rússar hafa þegar brugðist við tíðindunum og haft í frammi hótanir verði af aukinni hernaðarlegri viðveru Vesturlanda á norðurslóðum.

„Rússar mega vita það að Atlantshafsbandalagið mun gera allt til að verja friðinn og öryggið á norðurslóðum. Það er algjör samstaða um það. Ég geri ráð fyrir því að fundurinn á morgun undirstriki það ásamt eindreginni samstöðu með Úkraínumönnum og að stuðningur við Úkraínumenn haldi áfram.“